مراسم اعطاء جوایز اسکار 2012 از ساعت 5 صبح روز دوشنبه در کداک تیه‌تر لس آنجلس برگزار شده است.

فرهادی پس از دریافت جایزه اسکار گفت:
سلام به مردم خوب سرزمینم
ایرانیان بسیارى در سرتاسر جهان در حال تماشاى این لحظه‌اند. و گمان دارم خوشحال‌اند. نه فقط به خاطر یک جایزه‌ى مهم یا یک فیلم یا یک فیلمساز. آن‌ها خوشحال‌اند چون در روزهایى که سخن از جنگ، تهدید، و خشونت میان سیاستمداران در تبادل است نام کشورشان ایران از دریچه‌ى باشکوه فرهنگ به زبان مى‌آید. فرهنگى غنى و کهن که زیرگرد و غبار سیاست پنهان مانده. من با افتخار این جایزه را به مردم سرزمینم تقدیم مى‌کنم. مردمى که به همه‌ى فرهنگ‌ها و تمدن‌ها احترام مى‌گذارند و از دشمنى کردن و کینه ورزیدن بیزارند.

«جدایی نادر از سیمین» پارسال در اولین نمایش جهانی خود در جشنواره فیلم برلین موفق به دریافت خرس طلای بهترین فیلم و جوایز خرس‌ نقره‌ای بهترین گروه بازیگری زن و بهترین گروه بازیگری مرد شد

این فیلم از آن زمان تاکنون بیش از 50 جایزه از جشنواره‌ها و جوایز سینمایی در سراسر دنیا دریافت کرده است. لیلا حاتمی، شهاب حسینی، پیمان معادی، ساره بیات، سارینا فرهادی، علی‌اصغر شهبازی، بابک کریمی، شیرین یزدان‌بخش، کیمیا حسینی و مریلا زارعی در «جدایی نادر از سیمین» بازی می‌کنند.

Phenomenology 

by

Edmund Husserl

(1859 – 1938)

Contents
1 PHENOMENOLOGICAL PSYCHOLOGY 2
1.1 Pure Natural Science and Pure Psychology . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2
1.2 The Purely Psychical in Self-experience and Community Experience; The Universal
Description of Intentional Experiences . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2
1.3 The Self-contained Field of the Purely Psychical — Phenomenological Reduction
and True Inner Experience; Phenomenological-psychological and Eidetic
Reductions . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4
1.4 Eidetic Reduction and Phenomenological Psychology as an Eidetic Science . 5
2 PHENOMENOLOGICAL PSYCHOLOGY AND TRANSCENDENTAL
PHENOMENOLOGY 6
2.1 Descartes’ Transcendental Turn and Locke’s Psychologism . . . . . . . . . . 6
2.2 The Transcendental Problem . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6
2.3 The Transcendental-Phenomenological Reduction and the Semblance of Transcendental
Duplication . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7
Encyclopedia Britannica article as published (1927).
1
3 TRANSCENDENTAL PHENOMENOLOGY AS UNIVERSAL SCIENCE
3.1 Transcendental Phenomenology as Ontology . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9
3.2 The Phenomenological Grounding of the Factual Sciences . . . . . . . . . . 9
3.3 Complete Phenomenology as All-embracing Philosophy . . . . . . . . . . . . 10
INTRODUCTION
Phenomenology denotes a new, descriptive, philosophical method, which, since the concluding
years of the last century, has established
(1) an a priori psychological discipline, able to provide the only secure basis on which a
strong empirical psychology can be built, and
(2) a universal philosophy, which can supply an organum for the methodical revision of all
the sciences.
1 PHENOMENOLOGICAL PSYCHOLOGY
1.1 Pure Natural Science and Pure Psychology
Present day psychology, as the science of the “psychical” in its concrete connection with
spatio-temporal reality, regards as it material whatever is present in the world as “ego-istic”;
i.e., “living,” perceiving, thinking, willing, etc., actual, potential and habitual. And as the
psychical is known as a certain stratum of existence, proper to men and beasts, psychology
may be considered as a branch of anthropology and zoology. But animal nature is a part
of psychical reality, and that which is concerned with psychical reality is natural science.
Is it, then, possible to separate the psychical cleanly enough from the physical to establish
a pure psychology parallel to natural science? That a purely psychological investigation is
practicable within limits is shown by our obligation to it for our fundamental conceptions of
the psychical, and most of those of the psycho-physical.
1.2 The Purely Psychical in Self-experience and Community Experience;
The Universal Description of Intentional Experiences
But before determining the question of an unlimited psychology, we must be sure of the
characteristic of psychological experience and the psychical data it provides. We turn natu-
2
rally to our immediate experiences. But we cannot discover the psychical in any experience,
except by a “refection,” or a perversion of the ordinary attitude. We are accustomed to concentrate
upon the matters, thoughts and values of the moment, and not upon the psychical
“act of experience” in which these are apprehended. This “act” is revealed by a “refection;
and a reflection can be practiced on every experience. Instead of the matters themselves, the
values, goals, utilities, etc., we regard the subjective experiences in which these “appear.”
These “appearances” are phenomena, whose nature is to be a “consciousness-of” their object,
real or unreal as it be. Common language catches this sense of “relativity,” saying, I
was thinking of something, I was frightened of something, etc. Phenomenological psychology
takes its name from the “phenomena,” with the psychological aspect of which it is concerned:
and the word “intentional” has been borrowed from the scholastic to denote the essential
“reference” character of the phenomena. All consciousness is “intentional.”
In unreflective consciousness we are “directed” upon objects, we “intend” them; and
reflection reveals this to be an immanent process characteristic of all experience, though
infinitely varied in form. To be conscious of something is no empty having of that something
in consciousness. Each phenomenon has its own intentional structure, which analysis shows
to be an ever-widening system of individually intentional and intentionally related components.
The perception of a cube, for example, reveals a multiple and synthesized intention:
a continuous variety in the “appearance” of the cube, according to the differences in the
points of view from which it is seen, and corresponding differences in “perspective,” and all
the difference between the “front side” actually seen and the “backside” which is not seen,
and which remains, therefore, relatively “indeterminate,” and yet is supposed to be equally
existent. Observation of this “stream” of “appearance-aspects” and of the manner of their
synthesis, shows that every phase and interval is already in itself a “consciousness-of” something,
yet in such a way that with the constant entry of new phases, the total consciousness
, at any moment, lacks not synthetic unity, and is, in fact, a consciousness of one and the
same object. The intentional structure of the train of a perception must conform to a certain
type, if any physical object is to be perceived as there! And if the same object be intuited
in other modes, if it be imagined, or remembered, or copied, all its intentional forms recur,
though modified in character form what they were in the perception, to correspond to their
new modes. The same is true of every kind of psychical experience. Judgment, valuation,
pursuit, these are also no empty experiences having in consciousness of judgments, values
,goals and means, but are likewise experiences compounded of an intentional stream, each
conforming to its own fast type.
Phenomenological psychologys comprehensive task is the systematic examination of the
types and forms of intentional experience, and the reduction of their structures to the prime
intentions, learning this what is the nature of the psychical, and comprehending the being of
the soul. The validity of these investigations will obviously extend beyond the particularity
of the psychologists own soul. For psychical life may be revealed to us not only in selfconsciousness
but equally in our consciousness of other selves, and this latter source of
experience offers us more than a re-duplication of what we find our self-consciousness, for it

establishes the differences between “own” and “other” which we experience, and presents us
with the characteristics of the “social-life.” And hence the further task accurse to psychology
of revealing the intentions of which the “social life consists.
1.3 The Self-contained Field of the Purely Psychical —
Phenomenological Reduction and True Inner Experience;
Phenomenological-psychological and Eidetic Reductions
The Phenomenological must examine the self’s experience of itself and its derivative experience
of other selves and of society, but whether, in so doing, it can be free of all psychophysical
admixture, is not yet clear. Can one reach a really pure self-experience and purely
psychological date? This difficulty, even since Brentanos discovery of intentionality, as the
fundamental character of the psychical, has blinded psychologists to the possibilities of phenomenological
psychology. The psychologist finds his self-consciousness mixed everywhere
with “external” experience, and non-psychical realities. For what is experienced as external
belongs not to the intentional “internal,” though our experience of it belongs there as an experience
of the external. The phenomenologist, who will only notice phenomena, and know
purely his own “life,” must practice an epoche. He must inhibit every ordinary objective
“position,” and partake in no judgment concerning the external world. The experience itself
will remain what it was, and experience of this house, of this body, of this world in general,
in its particular mode. For one cannot describe any intentional experience, even though
it be “illusory,” a self-contradicting judgment and the like, without describing what in the
experience is, as such, the object of consciousness. Our comprehensive epoche puts, as we
say, the world between brackets, excludes that world which is simply there, from the subjects
field, presenting in its stead the so-ans-so-experienced-perceived-remembered-judgedthought-
valued-etc., world, as such, the “bracketed” world. Not the world or any part of
it appears, but the “sense” of the world. To enjoy phenomenological experience we must
retreat from the objects posited in the natural attitude to the multiple modes of their “appearance,”
to the “bracketed” objects. The phenomenological reduction to phenomena, to
the purely psychical, advances by two steps:
(1) systematic and radical epoche of every objectifying “position” in an experience, practiced
both upon the regard of particular objects and upon the entire attitude of the
mind, and
(2) expert recognition, comprehension and description of the manifold “appearances” of
what are no longer “objects” but “unities” of “sense.”
So that the phenomenological description will comprise two parts, description of the “noetic”
(noesis) or “experiencing” and description of the “noematic” (noema) of the “experienced.”
Phenomenological experience, is the only experience which may properly be called “internal”
and there is no limit to its practice. And as a similar “bracketing” of objective, and
description of what then “appears (“noema” in “noesis), can be performed upon the “life”
of another self which we represent to ourselves, the “reductive” method can be extended
from ones own self-experience to ones experience of other selves. And, further, that society,
which we experience in a common consciousness, may be reduced not only to the intentional
fields of the individual consciousness, but also by the means of an inter-subjective reduction,
to that which unites these, namely the phenomenological unity of the social life. Thus enlarged,
the psychological concept of internal experience reaches its full extent. But it takes
more than the unity of a manifold “intentional life,” with its inseparable complement of
“sense-unities,” to make a “soul.” For from the individual life that “ego-subject” cannot be
disjoined, which persists as an identical ego or “pole,” to the particular intentions, and the
“habits” growing out of these. Thus the “inter-subjective,” phenomenologically reduced and
concretely apprehended, is seen to be a “society” of “persons,” who share a conscious life.
1.4 Eidetic Reduction and Phenomenological Psychology as an
Eidetic Science
Phenomenological psychology can be purged of every empirical and psycho-physical element,
but, being so purged, it cannot deal with “matter of fact.” Any closed field may be considered
as regards its “essence,” its eidos, and we may disregard the factual side of our phenomena,
and use them as “examples” merely. We shall ignore individual souls and societies, to
learn their a priori, their “possible” forms. Our thesis will be “theoretical,” observing the
invariable through variation, disclosing a typical realm of a priori. There will be no psychical
existence whose “style” we shall not know. Psychological phenomenology must rest upon
eidetic phenomenology.
The phenomenology of the perception of bodies, for example, will not be an account
of actually occurring perceptions, or those which may be expected to occur, but of that
invariable “structure,” apart form which no perception of a body, single or prolonged, can
be conceived. The phenomenological reduction reveals the phenomena of actual internal
experience; the eidetic reduction, the essential forms constraining psychical existence.
Men now demand that empirical psychology shall conform to the exactness required by
modern natural science. Natural science, which was once a vague, inductive empiric, owes
its modern character to the a priori system of forms, nature as it is “conceivable,” which
its separate disciplines, pure geometry, laws of motion, time, etc., have contributed. The
methods of natural science and psychology are quite distinct, but the latter, like the former,
can only reach “exactness” by a rationalization of the “essential.”
The psycho-physical has an a priori which must be learned by any complete psychology
the a priori is not phenomenological, for it depends no less upon the essence of physical, or
more particularly organic nature.
2 PHENOMENOLOGICAL PSYCHOLOGY AND
TRANSCENDENTAL PHENOMENOLOGY
2.1 Descartes’ Transcendental Turn and Locke’s Psychologism
Transcendental philosophy may be said to have originated in Descartes, and phenomenological
psychology in Locke, Berkeley and Hume, although the latter did not grow up primarily as
a method or discipline to serve psychology, but to contribute to the solution of the transcendental
problematic which Descartes had posed. The theme propounded in the Meditations
was still dominant in a philosophy which it had inherited. All reality, so it ran, and the
whole of the world which we perceive as existent, may be said to exist only as the content of
our own representations, judged in our judgments, or, at best, proved by our own knowing.
There lay impulse enough to rouse all the legitimate and illegitimate problems of transcendence,
which we know. Descartes “Doubting” first disclosed “transcendental subjectivity,”
and his “Ego Cogito” was its first conceptual handling. But the Cartesian transcendental
Mens” became the “Human Mind,” which Locke undertook to explore; and Lockes exploration
turned into a psychology of the internal experience. And since Locke thought his
psychology would embrace the transcendental problems, in whose interest he had begun his
work, he became the founder of a false psychologistical philosophy which has persisted because
men have not analyzed their concept “subjective” into its twofold significance. Once
the transcendental problem is fairly stated, the ambiguity of the sense of the “subjective”
becomes apparent, and established the phenomenological psychology to deal with its one
meaning, and the transcendental phenomenology with its other.
2.2 The Transcendental Problem
Phenomenological psychology has been given the priority in this article, partly because it
forms a convenient stepping stone to the philosophy and partly because it is nearer to the
common attitude than is the transcendental. Psychology, both in its eidetic and empirical
disciplines, is a “positive” science, promoted in the “natural attitude” with the world before it
for the ground of all its themes, while transcendental experience is difficult to realize because
it is “supreme” and entirely “unworldly.” Phenomenological psychology, although comparatively
new, and completely new as far as it uses intentional analysis, can be approached
from the gates of any of the positive sciences: and, being once reached, demands only a reemployment,
in a more stringent mode, of its formal mechanism of reduction and analysis,
to disclose the transcendental phenomena. But it is not to be doubted that transcendental
phenomenology could be developed independently of all psychology. The discovery of the
double relativity of consciousness suggests the practice of both reductions. The psychological
reduction does not reach beyond the psychical in animal realities, for psychology subserves
real existence, and even its eidetic is confined to the possibilities of real worlds. But the

transcendental problem will include the entire world and all its sciences, to “doubt” the
whole. The world “originates” in us, as Descartes led men to recognize, and within us acquires
its habitual influence. The general significance of the world, and the definite sense of
its particulars, is something of which we are conscious within our perceiving, representing,
thinking, valuing life, and therefore something “constituted” in some subjective genesis.
The world and its property, “in and for itself,” exists as it exists, whether I, or we, happen,
or not, to be conscious of it. But let once this general world, make its “appearance”
in consciousness as “the” world, it is thenceforth related to the subjective, and all its existence
and the manner of it, assumes a new dimension, becoming “incompletely intelligible,
“questionable.” Here, then, is the transcendental problem; this “making its appearance,”
this “being for us” of the world, which can only gain its significance “subjectively,” what
is it? We may call the world “internal” because it is related to consciousness, but how
can this quite “general” world, whose “immanent” being is as shadowy as the consciousness
wherein it “exists,” contrive to appear before us in a variety of “particular” aspects, which
experience assures is are the aspects of an independent, self-existent world? The problem
also touches every “ideal” world, the world of pure number, for example, and the world of
“truths in themselves.” And no existence, or manner of existence, is less wholly intelligible
than ourselves. Each by himself, and in society, we, in whose consciousness the world is
valid, being men, belong ourselves to the world.
Must we, then, refer ourselves to ourselves to gain a worldly sense, a worldly being? Are
we both psychologically to be called men, subjects of a psychical life, and yet be transcendental
to ourselves, and the whole world, being subjects of a transcendental world-constituting
life?
2.3 The Transcendental-Phenomenological Reduction and the
Semblance of Transcendental Duplication
Psychical subjectivity, the “I” and “we” of everyday intent, may be experienced as it is
in itself under the phenomenological-psychological reduction, and being eidetically treated,
may establish a phenomenological psychology. But the transcendental subjectivity, which
for want of language we can only call again, “I myself,” “we ourselves, cannot be found under
the attitude of psychological or natural science, being no part at all of the objective world,
but that subjective conscious life itself, wherein the world and all its content is made for
“us,” for “me.” We that are, indeed, men, spiritual and bodily, existing in the world, are,
therefore, “appearances” unto ourselves, parcel of what “we” have constituted. pieces of
significance “we” have made. The “I” and “we,” which we apprehend, presuppose a hidden
“I” and “we” to whom they are “present.”
To this transcendental subjectivity, transcendental experience gives us direct approach.
As the psychical experience was purified, so is the transcendental, by a reduction. The
transcendental reduction may be regarded as a certain further purification of the psychological
interest. The universal is carried to a further stage. Henceforth the “bracketing” includes
not the world only, but its “souls” as well.
The psychologist reduces the ordinarily valid world to a subjectivity of “souls,” which
are a part of the world which they inhabit. The transcendental phenomenologist reduces the
already psychologically purified to the transcendental, the most general, subjectivity, which
makes the world and its “souls,” and confirms them.
I no longer survey my perception experiences, imagination experiences, the psychological
date which my psychological experience reveals: I learn to survey transcendental experience.
I am no longer interested in my own existence. I am interested in the pure intentional life,
wherein my psychically real experiences have occurred. This step raises the transcendental
problem (the transcendental being defined as the quality if that which is consciousness) to
its true level. We have to recognize that relativity to consciousness is not only an actual
quality of our world, but, from eidetic necessity, the quality of every conceivable world. We
may, in a free fancy, vary our actual world, and transmute it to any other which we can
imagine, but we are obliged with the world to vary ourselves also, and ourselves we cannot
vary except within the limits prescribed to us by the nature of subjectivity. Change worlds
as we may, each must ever be a world such as we could experience, prove upon the evidence
of our theories and inhabit with our practice. The transcendental problem is eidetic. My
psychological experiences, perceptions, imaginations and the like remain in form and content
what they were, but I see them as “structures” now, for I am face to face at last with the
ultimate structure of consciousness.
It is obvious that, like every other intelligible problem, the transcendental problem derives
the means of its solution from an existence-stratum, which it presupposes and sets beyond
the reach of its inquiry. This realm is no other than the bare subjectivity of consciousness
in general, while the realm of its investigation remains not less than every sphere which can
be called “objective,” which considered in its totality, and at its root, is the conscious life.
No one, then, can justly propose to solve the transcendental problem by psychology either
empirical or eidetic-phenomenological, without petitio principii, for psychologys “subjectivity”
and “consciousness” are not that subjectivity and consciousness, which our philosophy
will investigate. The transcendental reduction has supplanted the psychological reduction.
In the place of the psychological “I” and “we,” the transcendental “I” and “we” are comprehended
in the concreteness of transcendental consciousness. But though the transcendental
“I” is to my psychological “I,” it must not be considered as if it were a second “I,” for it is
no more separated from my psychological “I” in the conventional sense of separation, than
it is joined to it in the conventional sense of being joined.
Transcendental self-experience may, at any moment, merely by a change of attitude,
be turned back into psychological self-experience. Passing, thus, from the one to the other
attitude, we notice a certain “identity” about the ego. What I saw under the psychological reflection
as “my” objectification, I see under the transcendental reflection as self-objectifying,
or, as we may also say, as objectified by the transcendental “I.” We have only to recognize
that what makes the psychological and transcendental spheres of experience parallel is
an “identity” in their significance, and that what differentiates them is merely a change of
attitude, to realize that the psychological and transcendental phenomenologies will also be
parallel. Under the more stringent epoche the psychological subjectivity is transformed into
the transcendental subjectivity, and the psychological inter-subjectivity into the transcendental
inter-subjectivity. It is this last which is the concrete, ultimate ground, whence all that
transcends consciousness, including all that is real in the world, derives the sense of its existence.
For all objective existence is essentially “relative,” and owes its nature to a unity of
intention, which being established according to transcendental laws, produces consciousness
with its habit of belief and its conviction.
3 TRANSCENDENTAL PHENOMENOLOGY AS
UNIVERSAL SCIENCE
3.1 Transcendental Phenomenology as Ontology
Thus, as phenomenology is developed, the Leibnitzian foreshadowing of a universal ontology,
the unification of all conceivable a priori sciences, is improved, and realized upon the new
and non-dogmatic basis of phenomenological method. For phenomenology as the science of
all concrete phenomena proper to subjectivity and inter-subjectivity is eo ipso an a priori
science of all possible existence and existences. Phenomenology is universal in its scope,
because there is no a priori which does not depend upon its intentional constitution, and
derive from this its power of engendering habits in the consciousness that knows it, so that
the establishment of any a priori must reveal the subjective process by which it is established.
3.2 The Phenomenological Grounding of the Factual Sciences
Once the a priori disciplines, such as the mathematical sciences, are incorporated within
phenomenology, they cannot thereafter be best by “paradoxes” or disputes concerning principles;
and those sciences which have become a priori independently of phenomenology, can
only hope to set their methods and premises beyond criticism, by founding themselves upon
it. For their very claim to be positive, dogmatic sciences bears witness to their dependency,
as branches, merely, of that universal, eidetic ontology, which is phenomenology.
The endless task, this exposition of the universum of the a priori, by referring all objectives
to their transcendental “origin,” may be considered as one function in the construction
of a universal science of fact, where every department, including the positive, will be settled
on its a priori. So that out last division of the complete phenomenology is thus: eidetic
phenomenology, or the universal ontology, for a first philosophy; and second philosophy as
the science of the transcendental inter-subjectivity or universum of fact.
3.3 Complete Phenomenology as All-embracing Philosophy
Thus the antique conception of philosophy as the universal science, philosophy in the Platonic,
philosophy in the Cartesian, sense, that shall embrace all knowledge, is once more
justly restored. All rational problems, and all those problems, which for one reason of
another, have come to be known as “philosophical,” have their place within phenomenology,
finding from the ultimate source of transcendental experience or eidetic intuition, their
proper form and the means of their solution. Phenomenology itself learns its proper function
of transcendental human “living” from an entire relationship to “self.” It can intuit lifes absolute
norms and learn lifes original teleological structure. Phenomenology is not less than
mans whole occupation with himself in the service of the universal reason. Revealing lifes
norms, he does, in fact, set free a stream of new consciousness intent upon the infinite idea
of entire humanity, humanity in fact and truth. Metaphysical, teleological, ethical problems,
and problems of the history of philosophy the problem of judgment, all significant problems
in general, and the transcendental bonds uniting them, lie within phenomenologys capability.
Phenomenological philosophy is but developing the mainsprings of old Greek philosophy,
and the supreme motive of Descartes. These have not died. They split into rationalism and
empiricism, They stretch over Kant and German idealism, and reach the present, confused
day. They must be reassumed, subjected to methodical and concrete treatment. They can
inspire a science without bounds.
Phenomenology demands of phenomenalists that they shall forgo particular closed systems
of philosophy, and share decisive work with others toward persistent philosophy.
 

گفت و گوی امید روحانی با عباس کیارستمی به مناسبت انتشار دو کتاب آتش و آب در شمارهشش آذر نود مجله تجربه مصیبت نامه ایست بر بیسوادی و حقارت بخشی از شبه روشنفکرنمایان این سرزمین که با هزار دغل خود را پنهان می کنند و اما آنجا که انتظار نداری ناگهان همه حقارت خود را بیرون می ریزند.  نوشته زیر گرچه تمسخر آمیز به نظر می رسد اما با مراجعه به مصاحبه مذکور می توان مشاهده کرد که مطالب کیارستمی تنها با شکسته نویسی و اندک تغییری چیزی جز اینها نیست.مصاحبه ای که تنها  سند پاره ای از جهالت رسوخ کرده در سینمای ایران است و جز به مدد حذف خرد و دانایی مقدور نبود چنین نادانی در چهره سینما پاشیده شود...

فیلم به مثابه ی یک هنر کاربردی

گفت و گوی امید مریدیان با غضنر ساطورچیان

-رهبر ارکستر سازهای زهی میدان توپخانه-

به مناسبت اکران دو فیلم

((درختان توسکا)) و ((جیگرکی))

اکران ((درختان توسکا)) روایت غضنفر ساطورچیان از همه فیلم های رستم دستان و ((جیگرکی )) گزینشی از همه آثار آینده او بازتاب های وسیعی در میدان توپخانه و همان اطراف و نیز در فضای جهیزیه و در سطح دبیرستانهای تهران داشته است. بازتاب هایی که عمدتا از سوی منتقدان به نوعی نگرشی سرشار از تحسین تلقی می شد. برای ایجاد نگاه درست گفت و گویی با ساطورچیان انجام داده ام که ذیلا می خوانید:

 ((درختان توسکا))

آیا این تصادفی بود که این دو فیلم با هم اکران شد؟

برنامه ریزی نشده بود که داداش. تصادفهای غیرتصادفی است. گفتیم دوتاش با هم در بیاد مایه ش بیشتره .یعنی یهو یه پول گنده دستمون و می گیره می ریم باز کنسرت می ذاریم. واسه همین شبا رو هر دو تاش کلی عرق ریختیم. این همه فیلم این یارو ساخته خیلی زیاد بود . مام اولش همینطوری از سر بیکاری و شب بیداری نشسیم اینارو دیدیم. بعد خب یکی از بر و بچ کامپیوتر باز بود گفت می شه اینا رو میکس کرد با یه فیلمایی که گفتنش اینجا بی ادبیه. البته باز اگه اون آبجی اونجا ننشسته بودن ما می گفتیم اما خوبیت نداره جلوی این آبجی خانوم. به هر حال مام گفتیم نه اینجا و اونجای این فیلماشو که ما خوشمون می یاد جدا کنه. مثلا یه فیلمی ساخته بود مرده با یه سربازه...حالا جلوی این آبجیمون خوبیت نداره ما بگیم ...اما خودتون می دونین دیگه...خلاصه مام خوشمون اومد گفتیم این تیکه رو در بیار یا یه جا تو یه فیلم یه پسر بچه هه مفشو می کشه بالا ...مام یاد بچه گیای خودمون افتادیم که ننمون هی گیر می داد که دماغتو بگیر مام یواشکی با آستین پاک می کردیم...خلاصه گفتیم اینم جدا کن...البت اینا رو فقط واسه خودمون جدا کردیما اول....

برای اینکه فیلم ها را بفهمی ؟قابل دیدن و در دسترس کنی؟

...بله همین که شما می گی بود...بتونیم یه حالی هر از چن گاهی بکنیم دیگه.اصل قضیه رو بفهمیم. در واقع بدرد بخورش کنیم.جسارته ها اما فیلمای این حاج رستم خیلی بدردی نمی خورد.باید فیلم به یه دردی بخوره دیگه. وقتی یه فیلمی می بینی خلاصه باید یه صحنه ای چیزی داشته باشه دیگه وگرنه اصلا واسه چی فیلم نیگا می کنی. حالا جلو این آبجی مون ما رومون باز نیس وگرنه یه سری سی . دی هس یه وختی با شوما که از وجناتت پیداس خیلی واردی باهم ببینیم. فیلما...حالا بماند از آب گذشته س.وقتی فیلم رو می بینی یک حالی می ده نگو و نپرس. فیلمای این آقا خیلی چه جوری بگیم جسارته بدرد نخور بود. مام گرفتیم بدرد بخورش کردیم.

یعنی کاربردی کردید؟

آره داداش. همین که شما می گی. مثلا یه جا زنه می ره طرف مرده ...باز ما جلو این حاج خانوم معذوریت داریم ..اما می ره بعدش هیچی نمی شه مام تهش یه تیکه فیلم بدرد بخور از آب گذشته اضافه کردیم که از میدون انقلاب گرفته بودیم .فیلمه به قول شما شد کاربردی..حالا زنه می ره طرف مرده بعدم دیگه کار به جاهای باریک می کشه مام همه اون جاهای باریک رو گذاشتیم که ملت فیض ببرن.

در فیلمهای ساخته شده رستم دستان گاهی یک پلان یا یک سکانس همه مفهوم را می دهد. اما در برخی از این فیلمها هم شما از چند سکانس استفاده کرده اید. این بدان معناست که این فیلمهای دسته دوم بیش از یک فکر یا ایده در خود دارند؟

آره...اما یه چیز دیگه هم هس .این فیلمایی که ما ازشون بیشتر گذاشتیم جاهای بدرد بخورش بیشتر بود. خلاصه صحنه بیشتر دارن. مثلا یه جایی تو همون فیلم سرابازه فک کنم بود یارو می ره تو قبر دراز می کشه!!!آخه اینم شد فیلم.ما کم درد و مرض داریم حالا یارو بره تو قبرم دراز بکشه؟اما یه فیلم ساخته یه خانومایی توش هستن که ...این آبجیمون برو نیس ..نه؟همینطور یک کاره اینجا نشسته...مام دیدیم خب حیفه این همه خانوم خوش تیپ اونجا هستن ما نذاریم تو فیلممون ..همه ش رو گذاشتیم...چیزیم نشد یه نیم ساعت کلا...یه دفه به ابرام که رفیقمونه خیلیم با صفاست و فیلم و پیلم-همه رقم ها!- تو بساطش هس گفتیم ما نشسیم فیلمای این یارو رو دیدیم. برگشت گفت آخه چلغوز! بیکار بودی همه ش رو دیدی؟گفتیم بله.بیکار بودیم. یه مدتی آخه ارکستر نبود ملت پول ندارن پول شام عروسیو بدن ارکستر که جای خود داره...مام بیکار و ول معطل بودیم همه ش رو دیدیم یهو. یعنی ابرامی که کارش و بساطش فیلم و اینجور چیزاست گف نمی شه همه شرو دید. یعنی ما خیلی کارمون درسته که همه ش رو دیدیم. ما شرمنده ایما اما یعنی این آقای رستم خان دستش درد نکنه اما دیگه آب بسته به این فیلماش...اصل قضیه رو نشون نداده بعد... اصلا ما یه جاهاییش گفتیم دیگه نبینیم بریم پی کارو زندگیمون . حالا ببین همین آق رستم بر می گرده اصل قضیه رو نشون نمی ده بعد هی از آسمون و ریسمون فیلم می گیره.

پس فیلمهای رستم دستان را چند بار دیده ای؟

دو سه بار

اول دیدی که بین خوب ها و متوسط ها فرق بگذاری و انتخاب کنی؟

راسش یک بار اول فقط همینطوری از سر علافی و بیکاری. بعدش دیدیم که صحنه ها رو بکشیم بیرون.

پس یکی از این دفعات به هر حال به انتخاب بین فیلم های خوب و متوسط رسیدی؟

نمی شه اصلا اینجوریا گف...ایطوری همه کاسه کوزه ها رو می خواین سر ما خراب کنین...این که نشد داداش...ما فیلممون رو ساختیم حالا کاسه کوزه ها هم سر ما خراب شه آخه؟!! ببین داداش ما کلی نشستیم این فیلما رو که اصلا نیمی شه یه دقیقه شم تحمل کرد –همون قضیه داش ابرام که واستون گفتم- نیگا کردیم. بعد می خواستیم مثلا از یه فیلمی که ما از سرشب تا آخرش نشسته بودیم پاش مثلا سه تا صحنه بکشیم بیرون.ما خیلی زور زدیم تا اون حصنه ها درس حسابی باشن .اونم از تو این فیلما که همه ش یه سری کور و کچلن...دیگه شوما خودت ببین...تازه این فیلما آهنگم داشتن ...حالا ما یه صحنه از این فیلم برمی داشتیم یه صحنه از اون فیلم ..هرکدوم یه آهنگ داشت که چنگیم به دل نمی زد...مام برداشتیم مثلا یه دفعه رو یه سریش از آقا جوات یساری یه آهنگ ناز گذاشتیم که بهتر شه...

و صحبت موسیقی شد. اینجا گفتی که باید موسیقی خودت را استفاده می کردی .

آره. وقتی فیلم کپی خور رو دیدیم یه آهنگی داشت  که یه جوری بود. یعنی یه جاهاییش زنه آهنگ می ذاشت. از این آهنگ خارجی ها. نمی شد که جای اونم ما از آق جوات یساری استفاده کنیم. به خاطر همین از اون فیلمه اونجاها که خودش آهنگ داره ما دیگه کاری نکردیم...اما خیلیشم هیچی نداره. این که نشد .مام دس به کار شدیم واسش آهنگ ریدیف کردیم.منتها یه چیزی که بهش بخوره.

ترتیب تصاویر را چطور رعایت کردی؟

گفتیم اصل قضیه این بود که این فیلما بی معنی بود مام یه کاری کردیم معنی دار بشه. بشه باهاش حال کرد. اصش ما از اول که نمی خواستیم فیلم ساز بشیم. ما خودمون ارکستر داریم به چه توپی...ولی می خواستیم واسه بچه محل هامون و هر کی بچه باحال و عشقی باشه یه کاری کنیم که حال کنن. اولشم خودمون تنها دیدیم.حالام که دیگه فیلممون در اومده عمرا دیگه بریم دو ساعت بشینیم فیلمای این داداش رستممون رو ببینیم. فیلم خودمون هس عالیه.

یک چیزی که در فیلم تو به کلی کمرنگ شده خود مساله فیلمهاست. فیلم آقای رستم دستان در واقع بیانگر مسایلی انسانیست که فیلم تو فاقد آنست.

ما که نمی خواستیم اینطوری بشه. این چیزی که ما ساختیمم خیلی انسانیه...انسانی تر از این که ...داداش اینجا کجاست ما رو آوردی...باس بریم خونه راحت حرف بزنیم...به هر حال این فیلم ما ته همه اون فیلماست که نشون می ده اون همه فیلم تهش چی بوده . یکی اومد خونه فیلم رو از ما بگیره ببره دی وی دیش رو گفتیم شیش تومن. گفت بابا الان دی وی دی بیرون هس اوریجین خدا پر از صحنه هزار تومن تو می گی شیش تومن؟ مام گفتیم این درس اما تو حوصله داری ده تا فیلم ببینی هر یه ساعت یه نصفه صحنه توش باشه؟اینی که من در آوردم همهش صحنه س و خیلی بهتر از اون ده تا فیلمم هس.

می رسیم به فیلم ای بی سی آمریکا .چیزی که در این فیلم تو وجود ندارد خود این فیلم است.هیچ صحنه ای از این فیلم در فیلم تو نیست. ظاهرا چون تو فقط به دنبال صحنه بودی این فیلم را از دست داده ای.

به...شومام هی گیر بده. یکی دوبار خواستیم قبلنا اینو ببینیم نشد هی. ببین ما کلا عاشق فیلمای بزن بزن هستیم. اصلا فیلمی که توش اهه...نباشه یا بزن بکش نباشه فیلم نیس...مثلا ما قبلنا از داش فردین فیلم می دیدیم...بعد کار رسید به جمشید آریا و حالام که ...بماند...بابامونم عاشق علی فردین بود. بابامون خیلیم آدم حسابی بود.دکون داشت و بعدم که فروخت و به رحمت خدا رفت. ببینین این فیلمای آقا رستم اصلا فیلم نیستن در برابر اون فیلما. وقتی خواستیم ببینیم گفتیم فک کن رفتی دیزین اسکی!!!بعد که دیدیم کم کم یه جاهاییش یه صحنه هایی هست که مام می فهمیم خب گفتیم حالا که ما فهمیدیم پس بقیه بر و بچ محلم می فهمن. هر جا خودمون فهمیدیم گفتیم خب پس برو بچ محلمونم می فهمن. این آقا فیلم واسه ما نمی سازه که واسه دیزین می سازه. برو بچ محل ما عمرا یه تیکه از فیلمای اینو ببینن. اصلا خوششون نمی یاد از این. مام سعی کردیم یه کاری کنیم فیلمه فیلم بشه.

الان سراغ فیلمساز دیگری خواهی رفت؟یادم هست در گفت و گوی قبلی که با هم داشتیم گفتی قصد داری سراغ روبر برسون بروی.

نه آقا. الان رفتیم فقط تو کار صحنه. بعدم داریم با ارکستر خودمون آهنگ می سازیم که بذاریم رو صحنه ها. اینی که شما گفتی رو ما از تو تلویزیون دیدیم. یه کم از یه فیلمش قد دو دقیقه دیدیم. به نظرم این یارو چیز....همین چیزو نداشته. ...اه...آقا شوما پرتیا...یعنی اخته بوده...آبجی شرمنده ایم به خدا...

با تشکر از شما.

ما مخلصیم آقا.

An  study  on  the  power and  literature  simulating  works  in  the  80s  decade in  iran

By: Dr.  Arash  Mansoor  Gorgani  et al.

Introduction:

The  power  as  a subjectivity  can  be  studied  and  be  seen  by  different  point  of  views  and  also  based   on   the  relations  and  type  of  recognition  want  to  be  considered. Still  the  power  itself  is  a  desire  which  can   have  manifestations  in  so  all  parts  of  human  behavior  and  mentality. Undrestanding  the  structure  and  the   relations  defining  the  power  can  help  us  differentiate  it  and  see  it  az  an  driving  emotion  in  existence. As  the  power  has  a  multi  aspect  presence  difining  it  in  this  study  would  include  some   of  the  aspects  as  an  object  and  a  subject. Separating  these  two  aspects is someyimes hard and sometimes impossible specially when then subject turn into an real matter which still is a manifestation of a group of human existence with similarities according to their shared historical social and cultural aspects.

The  power

this study consider the power as an drive which trends to centralize and try to shorten and abtract the matters around it. Although  the power has paradoxes in itself but still tries to make a unique presence . religion and politics are two parts of this whole idea although has got diffirences and paradoxes but together they shape an icon still the paradoxes in their own history. Religion has shown diffirent faces from itself during history. In the first story of mankind devil decievs adam by hava to earn a greater amount of the power  ,GOD. A triangle shapes here as this:

                                            GOD

                             Adam                      the devil

 In this triangle the devil decievs adam in order to get to GOD  a symbol of the pure power. Adam stands as a symbol of a religion and the devil plays the role of politics. Later in this story we confront with another triangle. Ghabil kills habbil to get to eghlima. Eghlima, woman, has been placed in GOD s place but still there a tyranny going on. The tyrant ,ghabil kills habbill as a symbol of religious power. In this 2th triangle in the absence of GOD ,power meaning  has shaped a whole. Eghlima brings thye power and she is not the power itself. So ghabil and habbil shapes a trending emotion to the nonexisting power. In fact the absent poer is going to take a place between these two: habbil as a symbol of religious power and ghabbil as political power.         

                                        Eghlima

          Habbil(the religious power)       ghabbil (the political poer)

Killing habbil for the woman (GOD- the power) has something else either. woman  or sexual matter is the key to get to the power and one of the forbidden taboos of power shapes here. These symbolis triangles shape  the whole idea of sacrificing .in its first manifestations a human sacrificed another human being for GOD or gods. But there is an important time in history when human sacrificed another being ,the sheep. Ibrahim sacrifices a sheep instead of a human. In the previous prototype the dead human was no one s benefit except GOD but the sheep has a benefit forsacrificer.

                               GOD                                        sacrifice    +  sacricer                          

          Sacrifice                        sacrifice                           the power

  These two triangles represent the tremendous change. Religion changes its position as a sacrified matter and stands by politics in order to reach to the power. GOD and woman are absent now  and as a result this kind of power tries to restrict and delete woman and GOD so that they got the power.and the main mechanism of such an power would be suppression. Suppression of women and forming a male based society and GOD turns into a definition which only can explains the ways and methods of reaching to the benefit for  both religion and politics still another type of suppression. So the mechanism of suppression starts from birth to death for the members of such a society. Both aspects of the power- religious and politic- express their existence from the first moments through tradtions and expresses. The politic and religious discourse limit the language into the limitations of sexual and political structures. Sexual matter expression limits to the borders of marriage and house as a mentality and political matter espression limits the phrases which support its diffirent aspects. Are the structure and construction of such a language  recognible?the borders ofcourse are welldefined and practical. So atleast it can be noticed by the absence of the discourses abondend. The creative matters specially those which the language is their basical layer of existanse like literature show these matters sharply. And while the power want to represent everything in its borders and creative matter is potentially basic danger to such an structure  in its definition redefining it is an crucial matter for the matter –both the poltical and religious. So forming shapes and defining forms not harmfull for the power is a routine mechanism and has been used during centuries.

To be continued 

ا

 مثلث خواهم شد

مربعی باکره .

 شش ضلعی ها - بی قواره های ملکوتی –

از تمام خیابانها سر در خواهند آورد.

 و من هنوز نیم خطی بی تقدیرم.

 تقدیرم در کافه گنگ تمدن رقم خواهد خورد.

تقدیرم در پمپ بنزینهای دولتی

و در تلقی های متجدد از غمزه های تو رقم خواهد خورد.

 این شعر بلند که پیکری تراشیده از کلمه است، مبنع درونی و ناخود آگاه شاعررا به محض پدیدار شدن منفذی به حال فوران آتشفشانی در آورده، به گونه ای که هر واژه از کل توده ی در حال انفجار بار معانی دیگری را بر دوش می کشد و لازم است موشکافانه بررسی و تجزیه و تحلیل گردد. متاسفانه من آن زبردست و چیره بر خط سوم این معنا نیستم و تنها میتوانم به لحاظ حسی دریافت های خود را به رسم تألیف مخاطب پای سطر ها حکاکی کنم . اگربخواهیم این شعر را تحلیل کنیم یا محتوایش را بفشاریم و افشره ای از آن بیرون بکشیم نیاز به انقسام دارد و قطعه قطعه کردن. زبان شعر، زبان حال است که سطر به سطرمنشعب و با دو شعبه یکی نظر به آینده دارد و آن دیگری گذشته را خطاب قرار میدهد. کندو کاوی در شرایط زمان حال با مصالحی از گذشته و تعبیراتی از آینده. اگر مثلث ابتدای شعر را متساوی الاضلاع فرض کنیم ناچار میشوم برای دیدن بدر وسط مربع، دو مثلث را به هم بچسبانم، مربعی که آرزومندی شعر از آن زاده میشود در جایگاه زنی باکره قرار می گیرد وجه زنانگی شعر که زاهدانه در حال خلق واژگان جهان مختص خویش است. باکره در این معنا به دایره یا خالی کاملا سپیدی اتلاق می گردد که هنوز هیچ لکه ای بر آن نیفتاده است و این شعر بلند رد پای نخستین نوزاد اوست. پس ما با منبع بکر واژگان شاعر که در حال جوشیدن و بیرون ریختن هستند مواجه ایم. از زهدان این مربع که خود از مثلث زاده شده است بی نهایت شش ضلعی بیرون می ریزد. «بی قواره های ملکوتی» ناگزیر به محتوای انسانی این اضلاع هندسی منتسب می گردد که قرار بر این بود با ذات خدایی شان شق القمر کنند. در سطر پنجم ما با نیم خط حضور شاعر که بدون تقدیر به حال خود رها گشته مواجه می شویم. نیم خطی که در ذات خود قابلیت خط شدن را دارد. در این سطر حضور شاعر با نیم خط از تقدیر او جدا می شود و وارد حکایت پیش گویی می گردد یعنی آنچه او را قرار است بپروراند و موجب بالندگی و تعالی روح اش گردد، تقدیری ست که توسط کافه ی گنگ تمدن رقم زده می شود، فعل البته آینده است ولی چنان قطعیتی دارد که میتوان آن را به حال تعمیم داد .سطر آخر با ورود کلمه ی «غمزه های تو» خواننده را با حضور مستحکم دیگری «زن» روبرو می سازد که هم میتواند درجایگاه مادر، نوزاده را به سرانجام برساند و هم با حضور دو گانه ی دیگرش یعنی همسر و دوست او را با خود امتداد دهد. اما آنچه مادر می طلبد با آنچه همسر و دوست می طلبند شاید به ظاهر یکسان باشد در اعماق و معنا اما متفاوت است. به نظر می رسد شعر خود را ول کرده تا ببیند این جوی باریک یا رودخانه یا سیل «دیگری» او را به کجا می برد! غل و زنجیر روی تاکسی های مسگر فروشی مس کوبی و صنایع مسی در نقش جهان – آفرودیت بی فرهنگ جغرافیایم- مثل بخار مدفون در ریه ها. بخار مدفون در ریه ها، آفرودیت و غل و زنجیر های روی تاکسی های مسگر فروشی، مس کوبی ذهن را بی هوا به زمان شمس و مولوی و بازار مسگرها می کشاند که در ارتباطی تنگانگ چه از بیرون و چه درون در حال بر ملا کردن دو نوع دیدگاه متقابل است. مدرنیته و سنت. شعر اما به الهه ی دنیای کور یا مردگان می ماند که سیر و سلوک آفرودیت گونه ی خود را در باز آفرینی فصول تازه گم کرده است و بخار مدفون در ریه ها بطور متوالی در دم و باز دم هر بار او را زیر چرخ های ماشین مرگ انداخته، لحظه ی دیگر بر دهان گرفته با بوسه ای میخواهد نفس تازه بر آن بدمد.

تو بر گرد به ترانه های دهه پنجاه

 برگرد به کاست های مخملی بی قواره

 در جعبه جادوهای خیابان جمهوری.

شماره حساب تو روی پیشخوان مغازه ها

 شماره حساب متوهم تو روی کاغذ سیگار

روی تاریکی های دیوار مداین.

 عتیقه های خیابان جمهوری ، به ملکوتت می کشند

مو بایل های دوگانه سوز، عفریته های سونی ، سامسونگ ، بنگ

 و سرگیجه ای منحوس که در خیابان سراغت می آید.

«تو» ی ابتدای سطر همچنان که اشاره کردم به جنس مونث و به توصیف امیال او می پردازد .اگر می گویم مونث دلیلش در سطرهای آخر شعرعریان است. «عفریته» صفتی است که به غلط به زنان و الهه ها در تاریخ باستان نسبت داده می شد. به عنوان مثال زن بافنده یک ساحره بود چون در حال خلق و بافتن چیزی بود که دیگران فاقد آن تبحر بودند و یا زنی که از ریشه ی گیاهان، دارو جهت درمان می ساخت در نظرعوام با جادو نسبت داشت و از طایفه ی دیوان و اهریمنان محسوب می شد. پس احتیاطا با کمی قاطعیت می گویم تمام سطرهای فوقانی مربوط به امیال زنانه ای است که شعرآن را دسته بندی کرده است و با لحنی تلخ او را خطاب قرار داده است تا بگوید : اندیشه ی تو هنوز از چشمه های دیروز و از ترانه هایی که تاریخ مصرفشان گذشته است آب میخورد . زبان که ساحت رمز و اشارت است بدون گذشته و تاریخی که پشت سر نهاده ایم قادر به بیان ما نیست. اشاره ی شاعر به مدرنیته ای است که قابل جذب و هضم در ذهن عموم افراد جامعه نیست. پس مدرنیته برای اکثریت به مثابه ی مردابی است که آنان را با تشویق و تبلیغ هر چه بیشتر مصرف کالاهای ساخته و عرضه شده ی بازارهای جهانی مدام در حال غرق کردن است. مرگی مختص جهان سوم و چهارم که سرسختانه در حال مقاومت کردن است. در این جهان ها به دلیل عدم تخصص و سطح سواد و دانش غلتیدن در پدیده ای به نام مصرف آن هم از طریق قشر زنان سهل تر و سریع تر انجام می گیرد. جعبه های جادو وعتیقه های خیابان جمهوری با معنائی دو گانه و متضاد اشاره به گذشته و عهد باستان دارد شاید به مقطعی که ایوان مداین برای خودش زبان زد بود. ناگفته نماند که قصر و ایوان مداین نمادی مونث است و میلی زنانه را پیش می برد. میلی که اگر با وجه مذکر درونی همسو گردد تفکر و خلاقیت، دانش و بینش را توامان پیش می برد. غلبه ی یکی بر دیگری به نگاه پدر سالار و مردانه ای میانجامد که زنش را نادیده گرفته و منها میکند. تراژدی در پی این منهای تاریخی است که زاده می گردد.

 -محشر نشئه ها

 و مختصر نشانه هایی از تکنولوژی اعتیاد ، پای دکه سینما:

 به گیشه ها فکر کردم

 به گیشه ها فکر کردیم

به گیشه فحش دادیم

به گیشه ها فرو رفتیم با کلیه های لرزان

 و فرآیند تصعید زیست شناسی دوم دبیرستان دهخدا: - نمونه مردمی ، بدون چتر زیر رعد و برق همیشه.

 در این بخش از شعر واژگان «محشر»، «گیشه» کل سطر ها را غُرُق کرده اند و خواننده با نوعی فحشای در اعتیاد رو به رو است که ابعاد سینمائی به خود گرفته است و لایه های زیرین جامعه را آشکار میکند. تصعید زیست شناسانه ی افرادی که از دبیرستان دهخدا وارد جامعه شده اند حال برای دیدن فیلم های گیشه ای و یا کلیشه ای می باید ساعت ها در صف های نامنظم زیر بارش رگبار و رعد و برق بمانند. در نهایت آنچه عاید این دانش آموزان میشود با اعتیاد به حشیش و دیگر مواد مخدر برابری میکند چون قانونی حاکم نیست تا برابر دانش اندوخته ی کاربرانش ضمن دریافت بازده آن دانش برتری را بی دغدغه و سهل ارائه دهد. جمله ی ساده ی این شعر میشود : مسخ و کرخت کردن نسل جوان و جویای دانش که هدف جامعه ی نوین سرمایه داری جهان است. از اصطلاح گیشه معنای دیگری هم میتوان گرفت که به بردن عروس به خانه ی داماد اطلاق می گردد. آیا این همانی نیست که جامعه ی ما از آن رنج می برد؟ زن صفت ساختن مردان! از طرفی سینما به عنوان مکانی که به لحاظ روانی چشم چرانان را بیشتر جذب خود می کند تا افراد دیگر را، فضایی مناسب برای ارضای فانتاسم ها و تمناهای خیال پردازانه ای است که جامعه و نظام نمادینش قادر به تحقق بخشیدن به آنها نیستند. قانونی که برای زنان جایگاهی نداشته باشد، چه بسا آخرین میل اش راندن تمام مردان به همان نقطه ی منفعل و زنانه باشد یعنی خاموش کردن حالت باروتی جوانانی که در تمنای ماجراجویی می سوزند.

-بخار مدفون حشری در چشمهای محشر تو

تلا لوی ماورایی فندک ها و فندک ها روی لبان مردد تو

 فیلم بی پایانست و پرهیزکار

 و تنها قصابان در فقرات تو این غمزه ها را سلاخی می کنند.

 -الهیات گوشتخوار بر ترانه های علف رژه می رود.

علف: سبعیت متراکم

علف:خشونت بی مرز

 علف: هرزگی تا آن سمت جنون

و در بیمارستانهای رضاخانی من ، رشته های تاریخ را بر حنجره معصوم تو بوسیدم.

 آن بخار مدفون در ریه ها، اینجا از چشم ها بالا می زند، چشم هایی که خود حشری اند. روایت در فضای تاریک و مه آلود سینما ادامه پیدا میکند. آنچه دیده نمی شود فیلم است و جایی که چشم ها نگاه نمیکنند پرده ای است که رویش وجوه تحریف شده ی زندگی با اهدافی از پیش تعیین شده در حال تحکیم قانون خود از طریق نمایش است. پس سینما نیز در جایگاه اجتماعی خود کلاس درسی دیگر است با معلمی دیگر تا بار دیگر سر مشق هایی که معلم های دبستانی می دادند را بروز کرده و پر رنگ تر تعلیم دهد. تعلیم آداب پرهیزکاری در فضای فاقد پرهیزکاری منجر به نسیان و غمزه های سلاخی شده می گردد. «الهیات گوشتخوار» نخست ذهن را به بدو مدنیت می کشاند مقطعی که با غلبه بر ایزد بانوان گیاه خوار و تسلط بر آن ها ضمن تاکید بر نذورات و قربانی، مردان جنگجو و شکارچی را جانشین نظام پیشین میکند. علف ها ترانه های حنجره ی زمین هستند احتمالا شاعر از زمین با معنای دوگانه اش سود برده است. زمین به عنوان مام وطن و زمین به عنوان تنها سیاره ای که در آن حیات حادث شد. ترانه های زمین را حیوانات می خورند و حیوانات را انسان. اشاره به بیمارستان های رضاخانی هم بی دلیل نیست. زمان تغییر کرده است ولی مکان همان است که بود. در این مکان ها که هر کدام یادگاری از گذشتگان دور است چه می گذرد؟ آیا به همان اندازه که ساختمان ها مدرن و محکم ساخته میشوند و سیستم ها هر لحظه مدرن تر خود را به بازارها ارائه می دهند فرهنگ و نوع اندیشه ی آدم ها هم ارتقاء یافته است؟ بار اعتراضی این سطر ها متوجه جهانی است که بی وقفه در حال ساخت و ساز است بی آنکه روح انسان را در ساختمان هایش مد نظر قرار دهد. منها کردن حضور انسان در تکنولوژی های مدرن و ارج نهادن به زیبایی های ویترینی اش تضادی غیر قابل انکار پدید آورده است، تضادی نه از نوع دیالکتیکی اش بلکه از نوع سلطه ی ارباب و رعیتی. بشر یا می باید از این دیوار موانع و ماشنینی عبور کند یا تن به نیستی و تباهی بدهد. راه سوم آن است که این شعر بلند بتواند قامت خمیده ی انسانی اش را بر افرازد چندان که مقابل حرکت لجام گسیخته ی تکنولوژی ویرانگر بایستد و "نه" بگوید.

-این برف بر گیسوان تو ، جاویدانِ ترانه ای کُرد است

بر گیسوان تو ، گیوتین خسته ایست همراه نور نئون ها و لامپ های کم مصرف.

حجم تازه ای در تیمارستان شکل می بندد

به تماشا ایستاده ایم من و کودکان زهدان فراموشکارت.

به تماشا نشسته ایم روی الفبای نارس

 رژه می رویم

یورتمه می رویم

 سکته می کنیم

 فک می زنیم

چک می کشیم

 و رسید دریافتی این ماهت چقدر ماه شده است ، دلبرک مجروح من!

برف نماد پیری، انجماد، زمستان و در نهایت قدمتی است که بر اوی زمین، زن یا مرد رفته است. شعر به برف این قله ها یا موهای این حجم انسانی یا طبیعی که از دیر باز بوده و هست و خواهد بود همانند گیوتینی می نگرد که افتاده است ولی نمی بُرد. درد آن را شعر با تمام واژگانش احساس میکند. انسان تازه ای که در تیمارستان ها به جای بیمارستان ها در حال شکل گرفتن است ناشی از نابسامانی و ماشینی شدن زندگی هاست. میان توده ی مردم اکثریت به حال اغما فرو رفته اند و اقلیتی با خوابی آشفته برآنند که احوال جامعه را از حالت اغما بیرون بیاورند. در این اوضاع و احوال آشوب اگر خود به داد خویش نرسی چاره ای جز اینکه از تیمارستان ها سر دربیاوری نداری. اکثریت اما یورتمه می روند، فک میزنند، سکته می کنند و با دریافت حقوق ناچیز خود به سی روزی می اندیشند که می باید معیشتشان را بگذراند و اغلب کمی از هلال ماه گذشته موجودی در محاق فرو میرود. شعر زمین را شاهد میگیرد و زهدان فراموشکارش را. اشاره به زهدان فراموشکار را در ابعاد زنی با عنوان مادر می توان درک کرد زنی که از فرط زایمان های مکرر دیگر حساب کار خود را از دست داده است و امروز زمانی است که این فرزندان نیاز به گذران زندگی و رشد و هزار چیز دیگر دارند اما درهای افق به بن بست باز می شوند. این زن که صاحب میلیون ها فرزند است به دلیل پیری قادر به دیدن دنیای جوانان نیست او نیز همانند تاریخ باستان از یاد می برد و از یاد ها می رود. و این دقیقا دقایقی است که تیغ تحریف می تواند درست را غلط، غلط را برجسته و نام ها را تعویض و روایات را به نفع خود مصادره کند. کدام جوان میتواند از زیر تیغ غرایز ناکام مانده اش جان سالم بیرون بیاورد؟ این بیماری اپیدمی جامعه است و راه کاری بنیادی می طلبد.

 -چراغ:قرمز

 چراغ:زرد

 چراغ :قرمز

 پشت چراغ ،جملگی به هبوط تشریف بردند ، همه جنازه های مخمل و مس.

-هبوط خانوادگی با بلیط یکسره سلام کافور من

-هبوط تک نفره بی تشریفات سلام کَفَن گِلی من

 -هبوط مجردی تا سقف سه نفر سلام کِرم ها ، آفتها ، آرواره ها ، تناسخ من

 من را از سرطانم جراحی کرده اند

 به فاضلابها ریخته اند.

 به یاد می آورم تختهایی را که هر یک گوری بو

د به یاد می آورم کفن پیچم کردند

 سوار تختها اتوماسیون اداری

تا پیرهنی سبز هلم دادند

 به یاد می آورم به حوضچه های تعفن شهری

به واکنشهای شیمیایی نفرین شده بین شهری

به تحولات فاضلابهای بین المللی

 به باز یافت فضولات کهکشان راه شیری ریختند

 و در صندوق پست دفنم کردند.

 شعر با یاد آوری زیبا و جاندار از تاریخی که بر انسان رفته شیب سطر ها را می پیماید. قدمگاه تاریخی انسان که مملو از جای پای اوست امروز پشت چراغ های قرمز و زردی که خود را کش می دهند دیگر قادر به کش دادن خود نیست. واژه ی اعتراض یا غلط بر زبان ها جاریست یا معنایش شنیده نمی شود. اعتراض تا ته کوچه می رود و سطل زباله را می گذارد یا پرت می کند وسط خیابان و کوچه و زیر چهار چرخ خود تا هفت قدم زباله ها را با خود می کشد و پخش میکند، سپس خود را در اتاق خوابش پارک میکند. اتاق خواب هم معنای خود را گم کرده است و به گوری میماند یک نفره، دو نفره، سه نفره و اغلب دسته جمعی که در آن میمیریم و خروسخوان سحر انگار لگد خورده باشیم بیدار و زوزه کشان می رویم برای انجام وظائفی که اول خودمان را می آزارد و سپس پیرامونمان را. در این فرایند هیچ اشتها و اشتیاقی وجود ندارد هر چه هست جبر است و زنجیر و تازیانه ای که تماما در واژه ی «وظیفه» چنبره زده است. پس هبوط سقوط در جهنم است. و زمین نماد آن، جایگاهی که پیوسته می باید میان خیر و شر ایستاد و روی پلی به ابعاد مویی خود را بند کرد مبادا .... شاعر خستگی و خواب پشت فرمان و داخل ماشین و مقابل چراغ های قرمز را با هبوط یکی می داند. تمام اتفاقات مهیب مانند کابوس در اعماق خواب ها فرود می آیند و موجب هلاکت می شوند. حرکت شعر از این سطر ها غیرارادی ست او مانند فردی گیر افتاده در میان توده ی به اغما رفته، به هبوط دچار گشته از سطری به سطر دیگر می غلتد. فضولات او - انسان تا کهکشان رفته، آب ها را آلوده کرده است و زمین اندامی پر از جراحت و درد است که مجموعه ی انسان عاملین تخریب و تباهی اویند. با نگاهی به این تخریب و فساد ناگهان با یک سئوال مواجه می شویم : انسانی که از سمت آسمان و زمین در احاطه ی فضولات بسیار خطرناک شیمایی و غیر شیمیایی باشد با کدام عشق و امید میتواند با فردای خود روبرو گردد؟ اینجاست که طرح مریخ دقیقا مانند طلاق گرفتن از یک زن و وصلت با زنی دیگر در دستور کار جهان اولی ها قرار میگیرد. آیا نتیجه همان نخواهد شد که امروز در زمین شاهد آن هستیم. «چیز» دیگری است که می باید دست به تعویض و اصلاح آن زد !

از یک ترکیب

 از هزار تجزیه

 از میلیون چشم شیشه ای شروع شد.

سردم است

سردم است

در تمام وانت بارهای سبزیجات سردم است.

مرده ام آیا من در تیرگیهای کندوان؟

توانائی درک اینکه آیا زنده ایم یا مرده، به دریافت های بافتی و فضاهای میان سلولی مان بر می گردد تا در میدان ها و خیابان های درونی بچرخد و تبلور هستی اش را بنگرد. با حضور عصیان و سرکشی ها و سماجت ها و میل های سرکوب نشده، بی گفتگو نامش زندگی بالنده است که حرف اول را می زند ولی آنگاه که شخص در فردیت و هویت خود به تردید افتاده قادر به درک هستی خود نباشد کلمه ی «کندوان» کلمه ای می شود توام با رمز و راز که معنایش همانند سنگ ها از سطح خود کلمه فرو میریزد تا معنایی دیگر خلق کند. آیا حکایت، حکایت زنبوران است و کندوهاشان؟ حکایت کودک است و تونل دو جنسیتی کندوان؟ آیا روایت از کندو های بی شماری ست که دچار اضمحلال در خود شده اند یا می شوند؟ یا موردی ست برگشت ناپذیر به تولد انسانی که چشم انداز زندگی را به گونه ای دیگر در ذهن خود روایت کرده بود و امروز آن را دیگر گونه لمس میکند؟ سرد بودن اندام ها برگ برنده ای است در دستان مرگ. کندوان تونلی است که ما را از مرزی، اقلیمی عبور می دهد و وارد دنیایی دیگر میکند پس ما شاهد گذر فرد از مرزهایی هستیم که در آن ها او هیچ اطمینانی به زنده ماندن خود ندارد. چون در حال عبور از تونل واسطه ای است که هر لحظه به هزار و یک دلیل ممکن است فرو ریخته و زهر مرگ را بر زبان جاری سازد. سطر ها بدون پی و زیر ساختی محکم به چیده مان بازی های کودکانه ای میمانند که به تلنگری روی هم فرو می ریزند.و شعر در اینجا از بار عدم اعتماد و اطمینان رنج می برند.

 قلبم را به سی.سی یو.

 کلیه هایم را به بلندگوه

ا صدایم را کافه های خلوت اهدا کن.

 مرده ام آیا؟

 سیگار ،سهم ریه های من

 سیمان، سهم سرفه هایم

بند می آیند وقتی در سردابه ای در یزد ، مجنون کوره های نخل در اهواز می مانم؟

روایت تراژدی نسل جوان است. نسلی که معیارهایش با پیشینیان همخوانی ندارد. او قادر نیست همانند نسل اول بیندیشد، عمل کند و زندگی اش را بیافریند. با نگاهی به چهره ی جامعه ی فعلی و مقایسه اش با سی سال پیش به سادگی میتوان تفاوت ها را دید. امروز از پیکان که خودروی آن روز ها بود خبری نیست. پیکان مثالی ساده و پیش پا افتاده است تا آنجا که کارخانه اش هم نابود گشته است و به جای آن بی هیچ وقفه ای ماشین های مدرن به خیابان ها می ریزد. آیا عجیب نیست که فضا برای کارسازی چنین پروژه هایی وجود دارد اما فضا یی که بتوان از طریق آن نسل جوان را وارد مبادلات نو جهانی کرد و اندیشه هایش را پیش برد و ارتقا داد وجود نداشته باشد؟ اقتصاد سرمایه داری نوین جهانی نیاز به دست های فراوان ندارد بلکه نیازمند بازار هایی برای عرضه ی کالاهای خویش است. در این وضعیت نسل جوان به توده ی درهم فشرده ای میماند که چون راهی برای ابراز حضور و خلاقیت نمی یابد ناچار است به ظواهر امر بپیچد و در وادی های دیگری که هیچ ربطی به موجودیت و تفکر او ندارند آمد و شد کند و راه سوم کرخت کردن و به خواب مرگ فرو بردن اینان است که با انواع و اقسام مواد مخدر و سرگرمی های مهیب فراهم آمده است تا نه تنها ارتفاع صدایشان را کم کند بلکه اگر میشود در نطفه خاموششان سازد. اما از سوی دیگر مقابل های همیشه هویی است و این هوی پاسخی است به موانع و دیوارهایی که مقابل رویمان مدام در حال شکل گرفتن است و انرژی مهیبی که جوانان را مانند فواره از جا می پراند قطعا میتواند در پس زدن موانع یاری رساند. میل آدمی اگر مقابل قانون منع قرار نگیرد قادر به رشد و تحول نخواهد بود. هجوم به ممنوعه در تاریخ منجر به گشایش فصول تازه ای گشته است راه هایی که توسط اقلیتی از افراد جامعه سبب دگرگونی های بزرگ شده است . شعر خود را مرده می انگارد و در حال بخشیدن اعضای خود به مراکزی است که نیازمند این توده ی مرده هستند. اما بر سر اندیشه اش چه خواهد آمد؟ اندیشه ای که اگر سرش را نبریده باشند بی گمان به شاهراهی بزرگ ختم خواهد شد، شاهراهی که مسیری تازه به جهان های دیگر خواهد گشود. اما همچنان که عصر حجر مقابل اندیشه های نو و همامیختگی اش با قبایل تازه تر از خود مقاومت نشان داده است در اینجا نیز خواننده با مقاومت شعر با موانع جامعه روبرو است. جویی که رودخانه می شود و رودخانه ای که می خروشد معمای موانع را حل کرده و ویران میکند .این سرمشق تاریخ جهان است .

 همکلاسیهایم ، کِل کشان تا شط آمدند

 آواری از کودکی هایم برمن

 آجرها ،جنازه به جنازه، جوان تر می زدند

 آواری از کودکی هایم بر من

 زخمها ، فواره های تاریک مرهم بودند

 آواری از کودکی هایم برمن

و شیطان در حنجره ها نطفه بسته بود

 آواری از کودکی هایم برمن

بند رختها باردار مصیبت نو ، رقصان و معلق

 آواری از کودکی هایم بر من

 در انتظار فرشته ای که شمعدانی ها را می بوسید

 آواری از کودکی هایم برمن

 و می رفت که باران تمام زنان خیابان را با خود ببرد

 کود کی هایم آواره و ترسیده به بزرگراه ها ریخت.

 شعر با تماشای سیمای شهر ناگهان به کودکی هایش هجرت میکند . انتظار نگاه کودکان انتظاری موعود است. اینان می دانند که روزی انتظارشان پایان خواهد یافت و همین ذکاوت کودکانه از سماجت میل نشأت میگیرد. شاعر از کودکی های آواره و ترسیده می گوید، ترس احساسی است که تمام کودکان آن را تجربه کرده اند و آواره گی در جهان بزرگسالان ابعاد وسیعتری را شامل می شود که به دلیل تجربه ی زیستن در خانواده هائی که روح پدر سالاری شان مجوز حضور واقعی فرزندان را بمثابه ی خون از رگهاشان کشیده، آنان را وامیدارد که خود را مانند افرادی آواره در سرزمینی دیگر دریابند جایگاهی که از آنجا فقط میتوان با حسرت به جهان نگریست. شاید این آواره گی معنای دیگری هم داشته باشد و به تجربه فردی شاعر از کودکی اش برگردد. در هر دو صورت برای هر آواره امید رها شدن از آواره گی نقطه قوتی ست برای ادامه ی راه.

 شهرداری عزیز!

 شرم دارم بنویسم تیربرق های شهرک غرب،

 سکوت را فراموشم می کند

می ترسم بگویم بر دیوارهای هنوز نریخته ایستادنم ،مستی و مستیست.

 از خاک و آتش ، زنده بیرون آمده ام

 تا باران، گیسوانت را بی شرم برابرم طوفان کند.

 سطرهای خطاب به شهردار، مکثی است تا نگاهی به اماکن قدیمی شهر یا منطقه ای بیندازیم که از فرط فرتوتی در حال فرو ریختن هستند اما در جایی که قانون حرف اول را می زند و تخطی از آن جرم تلقی می گردد نه در بی قانونی محض. تیرهای برق نیز یکی از مظاهر تمدن در شهر های بزرگ است. تیرهایی که در بدو تولدشان به معجزه شباهت داشتند و امروز از کثرت و فراوانی، تحملشان باری مزاحم و کسالت آور و عصبانی کننده و به گونه ای حائل است. این شیوه ی مدرنیته است که خشم را تا حد انفجار متورم میکند و سپس با ارائه ی یک اختراع و سرگرمی تازه انفجار را در درون می پوکاند و موجبات ویرانی و تخریب روان آدم ها را فراهم می آورد. مدرنیته با روحیه انسان که موجودی طبیعی است وروح وحشی اش با زرق و برق مدرنیته سازگاری ندارد در تضاد مدام است. این فاصله ای است که میان مدنیت طبیعی و انسانی و ماشینیسم و مدرنیسم در حال اوج گرفتن، هر لحظه ابعاد وسیعتری را شامل خود میکند.

-صندوق پست،

هواپیماها،

 کتابخانه پدر بزرگم،

 دبستان مدفون زیر زلزله منجیل،

همه رویاهایم را احضار می کنم.

رویاهای شاعر تماشائی هستند . صندوق پستی که مانند لک لک ها و کبوتران نامه بر روح فرد را در هیجان دریافت نامه به تلاطمی تماشائی می کشاند اینک به حسرتی کوچ کرده از جامعه می ماند که شعر اندوه در حال مرور آن است. دیدن نخستین هواپیما بی شک هم ارز با وقوع معجزه بود. بشر از دیر باز میل پرواز داشت اما نه در سفینه ای فولادین بلکه با بال های نازک خیال اش. و تماشای کتابخانه ی پدر بزرگ ها که فکر میکنم برای اغلب آدم ها در کودکی نشئه ی غریبی به همراه داشته است معنایی در همان ردیف معجزه ی پا گذاشتن به دنیای بزرگسالان را دارد. هیچکس قادر نیست معلم کلاس اول خود را فراموش کند و یا آن نیمکتی که جایگاه نخستین حضور او را در اجتماع رقم زده است را بتواند در حافظه اش گم کند چه رسد به کودکانی که نبضشان هنوز زیر خاک منجیل می تپد. شعر با اشاره به جاهای خالی بزرگ اینک مقابل آن فقدان مضاعف درونی خود را هر بار و هر سطر کوچک و حقیر می یابد آنقدر که چاره اش، طلبی جز بازگشت به کودکی و زهدان مادر نیست. راستی اگر ادیپوس پاسخ ابولهول را نمی دانست چه می شد؟

 جادوی متن اول

 و اول ساحر که تو بودی در سرسرای چهار راهی در تهران

 ،بدون حتی کلمه ای:

 بدرود تلو تلو خوردن از پل تا میدان

 از میدان تا پل

 بدرود فرشتگان عذادار بنادر جنوب

-نفت را از آرواره هاتان استخراج کردند

 به تماشاخانه ای در مثلث استوا آوردند

 و متخصصان تاریخ، پلورالیسم، جانور شناسی و بازیافت سطل زباله ها تمام ذکاوت عریان جهان سوم را در آن کتمان کردند.

 بدرود عاشقانه های عقیم

تشکیلات تولید مثل

 مرغدانی های صد سال فراموش شده

-نگهبان ، با عطر تریاک به سقط جمعی جوجه ها خیره می ماند.

 بدرود کاغذهای میلیونی آمار، تشویق، انقراض، جریمه

 من کمربند ایمنی ام

هیجان زده و مدفون ،

درختانِ سیبِ سوخته را می شمارم.

بدرود دختر دبیرستان بنت الهدی معلق روی پل هوایی

 و معلق بین سرم ها و تزریق ها.

بدرود نرینگی مطلق در شب و نیمه شب هولناک ِ بی تقویم

بدرود سینماهای خلوت ،

 پارک های شلوغ،

 نیمه شبهای قرو قاطی

بدرود رفیقانم در تالار وزارت امور خارجه در بحث مدام بر ژنتیک و جغرافیا

 در بحث مدام بر امحا و احشائ توحش متمدن اردوگاههای نظامی.

 بدرود صفحه شطرنج

بدرود الیا کازان،

 سالومه ،

 شازده

بدرود نیویورکِ روزنامه کیهان

همانقدر مقدس

 همانقدر شیطانی

 همانقدر سنگدل برای کنیسه های بیست و پنج متری در مرکز تهران.

 بدرود رادیاتور جهنمیِ کهکشان

 -ستاره هایت ، آوارگی منند ،

 تاریکی من و زهدان شهر را نقره پاشی می کنند.

بدرود جاده هراز -هزار بار از تو سقوط کردم همراه تریلی های گوشت گربه.

 بدرود ناسیونالیست ها ،

رئالیست های خمار

بدرود کمونیسم - محافظه کار در چزاغ نفتی مادربزرگم

شعر لیستی از ایدوئولوژی های گوناگون جهانی و خانگی را کنار هم چیده و از تمام آنها خداحافظی میکند. هیچ کدام از این ایسم ها قادر نبودند پاسخگوی نیازهای روانی و مادی او باشند. آنها نیز به مراحل مهم سیر تکامل جوامع میمانند که از بدویت خود را هر بار سوار بر کالسکه یا ارابه ی یک ایسمی یا اسمی به امروز رسانده است. و هر یک از آنها پیشاهنگ قدرت و جهان خواری تعداد قلیلی از قدرتمندان زر و زور بودند که در انتهای ویرانی جلال و جبروت خود را در جامه ی مبدل تازه به دیگری تحویل داده و خود بدل به پیشکاری برای تازه واردان شده است .آنچه بر آن تاکید می شود چراغ نفتی مادر بزرگ است. مادر بزرگ نماد تاریخی است که از سر گذرانده ایم. سرگذشت تکه ای از خاک به منزله ی زهدان و جایگاه تولد انسان. حضور نفت در بافت این تکه خاک و سرایت آن به تمام بافت هایش، شاخصی ست که زاد و ولد محافظه کاران در پی قدرت را سامان دهی میکند. محافظه کارانی که حاضرند نام و ناموس و قاموس و وطن را بدهند و برج و کاخ و ثروت و حساب بانکی در بانک های جهانی داشته باشند. بیهودگی این امیال در زمان خود درک نمی شود باید روزگاری بگذرد تا پشیمانی پیاله ی خالی اش را نشانمان دهد. آنچه در جاده های ابریشم این سرزمین حمل و نقل می شود کالاهای وارداتی و به قول شعر «گوشت گربه» و امثال آن است. گربه نماد ایران است. هر جور که نگاه کنیم گربه وقتی اصالت خود را گم میکند و سگ هار می شود قادر است گوشت تن خود و نوزادانش را بخورد. تحمیل های اجتماعی و انسانی جهان به صورت کالاهایی که روزی اصالت، فرش، ابریشم و حقوق بشر ... در جاده هایش حمل و نقل می شد منجر به در هم ریختگی روانی و مادی انسان ساکن در این منطقه گشته و روح آشفته اش را هر بار بیشتر با معادلات شوک دهنده ی مدرن که به هیچ روی با سلیقه ی مردمان این سرزمین سنخیت ندارد پریشان می سازد. این پریشانی در تمام سطر های شعر مشهود است و به گونه ای پلکانی موجبات دور شدن شاعر از سطح جامعه و منزوی کردنش با پناه بردن به افق های خیالی و در نهایت افق های کودکی میشود. جای خالی پای فرد گریز پای نخستین فلاکتی است که گریبان جامعه را میگیرد. جامعه بدون افراد کار آمد و متفکر به بدنه ای میماند که هر روز بیشتر روح زنده از کالبدش بیرون می رود. شاید کشور های به اصطلاح جهان اول مانند لاشخور ها چشم انتظار این مرگ مغزی هستند تا برای کشیدن خون سیاه این گربه ی اصیل ایرانی دست به کار شوند.

بدرود سبزینه نوشتن ها و فراموشی های ادبی

 تو و خوابهایم را یادگاری رکاب می زنم

 سی و سه پل کِش می آید

تمام نمی شود

نمی شود پل کنده کاری های من

می شود که بند نیاید

 و تا جنوب پرندگان به شیاطین رای دهند.

 بدرود ژنهای مدور

 ژنهای مکعب

 چلچراغهای آویزان از سقف سفره خانه ای در میدان فردوسی.

بدرود طبقه سوم ساختمان مهر

 بدرود شلختگیهای مدام در آشپزخانه،

 هال ،

 اتاق خوابها

 بدرور کتابهای تلمبار برهم روی میز

 و گوشی تلفن که تمام خاطراتم را در سیم هایت حفظ می کنی

مثل جریانی از الکتریسیته.

به ابدیت شلیک شدند

به ابدیت اهدا شدند

 سزاوار و سربی در تمام تن.

 اینک زمان خداحافظی است و فاصله گرفتن از متن رنگی کودکی و ورود به متن سیاه و خاکستری اکنون. جهانی که قرار است وارد آن شویم بی هیچ توجهی به این «بدرود» ها تمایل دارد حرف های زائد این واژه را منها کند و تمام آن را در کلمه ی درد بفشارد چنان که درد را نیز از خاطر بزداییم. اینجا منطقه ای است که شاعر سرانجام تصمیم خود را می گیرد. آیا چسبیده به توده ای بماند که در حال حل شدن و غرق شدن در جهان مدرن وارداتی شده است یا با رنج و درد خود را مانند تکه ای گوشت از این استخوان هولناک جدا ساخته و هستی خود را بار دیگر خدایگانی کند؟ در روانکاوی لکان مبحثی است که به هبوط در لحظه اشاره دارد که همانند مرگ در مقاطع مهم زندگی موجبات تولد در مرحله ای تازه تر است. برای عبور از مراحل گوناگون زندگی از بدو تولد تا کهنسالی انسان چاره ای نمی بیند جز اینکه از این ها عبور کند و با واقعیت جامعه ی قانون یا بی قانونی حاکم بر آن روبرو گردد. در این بحث جامعه نیز همانند انسان می باید از این مراحل بگذرد تا بتواند روح معنوی ومادی اش را توامان به کمال برساند. واضح است انسان بیمار نه تنها قادر به درک شرایط خود نیست بر عکس بیماری اش آن را پیچیده تر نیز میکند این وضعیت برای جامعه نیز صادق است. جامعه ی بیمار قوه تشخیص را از دست داده است اما روح معنوی جامعه افراد آن جامعه هستند آنهایند که با تزریق اندیشه های نو قادرند فضای رشد و تعالی را گسترش و تغییر دهند.

 توسکاها ،

ترانه های شرمگین و مدورشان را

 دور حلبی ِ آتش می جویدند

 و با رویاهای آلبالویی در کار خانجات ،

 واردات مرغوب و بی شناسنامه می ماندند.

 هرشب با بختکها و هذیانهاشان ،

 با جنون منجمد در عروق مغز

به فرفورژه های بی وزن و مرطوب از آخرین استفراغ پناه می برند.

 تن می ساییدند به فلز ملتهب و بی رمق

و دریچه های زمان ، محکومانِ جاودانش را ، ویران و ترسیده از پشت غافلگیر می کند.

 حکایت توسکا ها، درختان جنگلی سر بریده ای است که در شامگاه و نیمه های شب سرما و زمستان و آواره گی، تقدیر نوشته ی شان سوختن در حلبی های حلبی آباد های بر ساخته ی جهان اول است. درختان سترونی که در رویاهایشان درختان آلبالو سلطنت می کردند. اینان نیز با حضور آهن و مفرغ و فرفوژه جایگاه حضورشان را همانند اکثریت قریب آدم های بی خانمان از کف داده و اینک بدل به حرارتی می شوند که با برودت اندام آهن دچار بختک و هذیان است. نه! غمگین تر از عطر تو ، غزلی نیست که در خیابانها ، تابلوهای آلبالویی تبلیغات بزرگراهها و آسایشگاههای بزک کرده مسلولین شکوفه کند. تابلو های آلبالویی اشاره به سطر هایی دارد که دیگر در آنها اثری از درختان پر شکوفه نیست و هر فرد سبز بدل به ابزاری برای تبلیغات گشته است. آنچه می بینیم تفاله ی انسان است و طبیعت که با آرایه های مدرن آن را استتار کرده است و عجیب اینکه انسان مغلوب همین تفاله های تمدن هر روز بیشتر در مرداب بخار آلود و مسمومش فرو می رود.

 هراس من از آن چشمها از آن لبها همیشگیِ این فرشتگان بوده است

که فراز تیربرق ِ کوچه ای در تهران ، بی پایانِ سکوتی هستند.

 مژه هایت روی رَف

 روی روزنامه

 روی گوشی تلفن

 روی صفحه به صفحه

سنگر به سنگر که بازنده شدیم.

 روسری سرخت روی مبلمان ،

 نخ به نخ شده است

و ما ، مهاجر و بی گذر نامه ،

 پی جزیره گشتیم.

 پستوهای زمان را بگردیم تا بدوی ترینِ اشکال

 تا مثلث،

 مربع

 و هذلولی ها

تا پیرنگ تاریخ و جغرافیایی دریغ شده

تا خدایان ِ بی نام

 الهگان بی ننگ

 و الکلی خالص که جنون را از خاطراتمان جراحی کند.

 در جای خالی آن همه حضور و زندگی اینک شعر با خاطراتی خود را ورق می زند که روی هر برگش سطری طلایی رنگ می درخشد و مانند باروتی در جانش منفجر میشود. از بانویی که روزی الهه بود ، تا بی نامی که روزی خدایگان بود از صاحب خانه ای که روزی میهمان نواز بود و عاشق و درهای خانه اش چارطاق، چه مانده است؟ مهاجرانی بی گذرنامه که سر در پی جزیره ای خود را زیر پاها انداخته و می گریزند. «جغرافیای دریغ شده» موضوع اقلیمی است که همگان بر سر تصاحبش دست به جنایت می زنند اما سکنه اش در قحطی زندگی می سوزند. تصویر مثالینش الماس کوه نور است که حال به اندازه خود سرزمین بزرگ شده و جهان برای ربودنش مسلح است اما صاحبان این الماس جز کور کردن چشم و دل ساکنین این کوه دست به کاری نمی زنند. بوسه ای روی رَف نفرینی در روزنامه الفبا در کابل تلفن همینها را جمع کرده ایم و به انتظار آخرین آیه ، در غارها و غارها و غارها دفن شدیم. دیگر آنچه می ماند بوسه های روی رف است. واژه ی رف معنایی عمیق و باستانی دارد و در طرح تمام بناهای تاریخی و باستانی مان جایگاه ویژه ای دارد. جایگاهی که چشم اندازی زیبا از گذشتگان را به تماشا می گذاشت. نیاکان و اجدادی که حضور آنان افتخار های هر ایرانی محسوب می شوند که مجتعمی را بر روی رف ها میسازند تا هر بیننده را به ناگاه به گذشته ی فردی اش رجعت دهد. آن رف ها اینک جایگاه بوسه هایی ست که دهانشان را گم کرده است. سه عنصر اساسی در کنار هم جمع شده اند. بوسه نماد عشق است، نفرین نماد شیطان، و الفبا نماد زبان، ساحت رمز و اشارت. الفبای فارسی رکن اصلی ایرانیتی ست که در حال ناپدید شدن است. وقتی زبان تخریب شود نخستین آثار این تخریب را در تخریب هویت ایرانی مشاهده میکنیم. شخصی هم که فاقد هویت باشد به واقع تباه گشته است. غار با زهدان همانند است و جایگاهی برای اختفا، جایگاهی برای بار دیگر به دنیا آمدن و رویا و حسرتی را محقق ساختن است که اصحاب کهف به خاطر آن تجربه سیصد سال به خواب در غلتیدند. صبری بی حاصل برای زمانی که از دست رفته بود و دریغی بزرگ تربرای زمان تازه ای که قادر به درک احوال آن اصحاب و تطابق با معیار آنها نبود و البته برعکس .

مستی از سرم می پرد یونس !

سرم سنگین سرم ها و سرم ها می سرد .

برد آیا همین جاده راه به جایی که کمر که خم کنی دره ای از من خم شود؟

ای که رنگ چشمهات مس و ترانه هات سودای بی کسی!

به سرم می زند یونس!

آواره می مانم لای لا لا یی و لای پاسخی که می نویسند آنطرف دنیا برای ما.

خطی خطی رنگ ستاره هاشان و بی خماری نمی میرند که آنطرف دنیا؟

مسافر ها به سلامتی راهی نمی شوند.

می دانی .

سلانه سلانه سلوک را می زنندبه تن

تنپوش فصلهاشان می شود.

نامی مقدس در جریان است.

کلمه ای سنگین و سربی

روی دستهایت جوهر می پاشد.

می افسرد گل بی نام  این همه که از سفر کردنت صبوری نمی داند و بعد...

سر به تنش نیست و می نویسد سر به تن زدن کار هر کسی نیست و

ش

ش

شکایت پیش پیر مغان بی تو کی توان   رفت جاده هموار پای ما نبود

می دانی و

سعد کوکبی که از دست برفت در نحوست غریبی من در پارک  در همان پارک در همان ممنوعیت من در پارک..

نمی پرد نمی پرد می دانی که یونس!

سنگین می چسبد به دستگیره های راه پله ای  در بیمارستان

همانوقتها که تو را در من رهایم می کردند.

۲

دست به چه کسی بریده ای تو ؟

با دستهای چه زمانی لغزیده ای؟

دست به دست در کجا پریده ای

و کجا تا کجا ها ناکجا می شدند  بندری راه می افتادند  بندری می شدند زیر همین پلک ها.

ویاگرا زدیم من و تو

و گریه کردیم من و تو

و اگر باران می آمد جایی بیرون من و تو

و همانها مانده بودیم کنار دکه سیگار کشان و کنار  بندر ترسان و حشری  من و تو.

کلیه هایم برای تهران می لرزند 

چای و تلخی فرو می دهند به ریه هایم

دوان دوان پی آن دریچه های سیمانی 

و دوان دوان در آن ترانه که دخترک روی شیشه پاک کرد

رگهای تاریخیت را در یخچال می گذارم

فاسد و تب زده  عقوبتی در تو هست

سحری

رازی

آیه ای در تو هست

عروقت را در چمدان چال می کنم

انگشتهایت قهوه خانه ای می شوند

اریب می ریزند

ابری می شوند و خیز بر می دارند به شمایلی از چتر در خیابان

در بندر

در نمی دانی چه هوسی در سرم می شکند

چه سحری در کوچه ها می لرزد

دوان دوان زنی از تو فرار می کند

دوان دوان زنی در تو می شکند

زهدانت قیچی می شود

چه کسی از تو می ترسد ؟

چه زمانی در من می گذرد؟

کجا معجزه ای رخ نداده؟

 هنوز جزیره های ویرانی هستیم  نه من  نه تو.

هنوز سرگردانیم  من و تو .

رازی در چشمهایت

نوشته ای برای:

"من یک موجود بلوتوثی هستم

به من نگاه نکنید"

نویسنده و کارگردان : محمد رضایی راد

گروه تئاترخانه

به نظر می آید کافکا در این حالت خارق العاده انحلال خود که برای خود و دیگران از دست رفته است دقیقا مرکز ثقل توقع نگارش خود را باز می شناسد. همان جایی که احساس می کند تا عمق وجود خود ویران شده است ژرفایی به وجود می آید که امکان بزرگ ترین آفرینش را جایگزین ویرانی می کند.

موریس بلانشو، از کافکا تا کافکا،ترجمه مهشید نونهالی

تلقی یک مولف از روند خلق تلقی ملهم از تدابیر تمهیدات و صناعاتیست که شاکله اثر را سامان می دهند. گاه چنان صناعت یک اثر متمرکز و زاینده است که خود تمامی اجزا دیگر را زیر ضرباهنگ می گیرد ،محور قرار می گیرد و به تعریف باقی پاره ها می پردازد.صناعت محوری اگر عنوان خوانده نشود و اگر بی تکلف و در خدمت شکل صورت گیرد همچنین محوریست که می تواند دامنه پرسش گری اثر و بر اثر آن تاویل پذیری اثر را گسترش دهد .چه در صناعت قضاوتی نیست و در این بی قضاوتی تغییر و گسترش معنا ،شاکله ذهنیتی را در اثر می سازد که خواننده-بیننده اثر در بسط آن نقشی به مراتب پر رنگ تر از مولف و خود اثر خواهد داشت.

سالن تاریک می شود. روشن می شود. آن ته –که سر و تهی هم ندارد این پارکینگ – دختری بلند می شود. تند و تند می گوید. من کلمات را فقط مزه مزه می کنم. فرصت فکر کردن نمی دهد. اما جیغ می کشد. نه. فریاد می کند. دستور می دهد. می ترسم سر من هم فریادی بکشد. به من هم دستوری بدهد. من این طرف یعنی نزدیک خروجی نشسته ام . دختر انگار یکی از ما بوده. یکی از ما که آمده ایم تیاتر تماشا کنیم. حالا بلند شده و انگار دیگر از ما نیست. از اولش هم معلوم بود این یکی از ما نیست.

تخاطب امریست که در چنین فضایی شکل می گیرد. اثر مبتنی بر صنعت ،دایره قضاوتهایش را به نفع قضاوتهای خواننده اش کوتاه می کند. به این ترتیب وارد جریانی مکالمه گون می شود که یکسویه اش خواننده است و یک سویه اش اثر. بی شک ذهنیت خواننده همواره محاط بر اثر خواهد بود. چه خواننده- تماشاچی واجد قضاوت است. هر گزاره در او قضاوتی بر می انگیزد و اما اثر بر بی قضاوتیش تاکید می کند. این خلا خود خواسته متن مازوخیسم مادر وار خواننده را طلب می کند. به زودی زمانی خواهد رسید که سایه خواننده بر متن گسترده تر از سایه نیت مولف و ذهنیت سازنده اثر است.

می خواهد بالا بیاورد یعنی؟چه می خواهد بکند. آنقدر داد کشیده است که اگر من جای یکی از آن ته نشسته ها بودم به حتم جواب آن همه داد و بیدادش را می دادم. لااقل می گفتم هی!رفیق! من کامل زل زده ام به لنز تو. سرم صاف است. نه! هر کاری دلت می خواهد بکن با این چشم و نگاه اما دست از سر من...سر که بلند می کند یکی دیگر هم از ما جدا شده.یک خائن یک بازیگر دیگر بین ما. حالا کم کم ترس برم داشته. اگر فقط آن یکی بود شانسی نداشت. اما حالا دو تا شده اند. سر می چرخانم بین جمع. لابلای آن چشمها پی خائنان دیگر می گردم.

خواننده در پی قضاوت و تفسیر است. آنچه می خواند و می بیند را با داشته هایش در می آمیزد تا پیرنگی منسجم و واضح از ابهام روبرویش بسازد. این تمایل خواننده است که متن با آن در می آمیزد. این رژه رفتن روی مرزهاست. یک سوی آن غرق شدن در گردابی است که سیطره و مشروعیت متن را می خواهد و یکسر متکی بر نظام ذهنی خواننده است. امر خلاقه جایی بین این دو شکل می گیرد. زمانی که تحلیل همچنان مبناست و قضاوت مداوم به تعویق می افتد.

به من نگاه کن! خب دارد نگاه می کند. چرا داد می کشد؟ باشد اینها که حرفی ندارند. نگاهشان را بگذار توی این لنز . بعد هم بدون فریاد مونولوگت را بگو و تمام! این دومی از قضا نزدیک تر است. این هم که...چه اش شده؟چه شان شده؟ دارند بالا می آورند؟ مسموم شده اند؟ نه یکی دیگر! یکی دیگر هم بلند می شود. این یکی یک متر هم با من فاصله ندارد. دیگر خیس عرق شده ام. اینها چه می خواهند. این یکی که شبیه آدمهای بازی نبود...اوضاع خطرناک است...نکند اینها همه تله با شد! با تردیدبه دوستانم نگاه می کنم. نکند آنها هم جزیی از این بازی اند؟ نکند همه آدمهای این پارکینگ همه پاره ای از این بازی اند؟ همه شان دارند نقش بازی می کنند. همه این بازی برای من است و من در تله افتاده ام. در مخمصه افتاده ام. مرور می کنم که چه شد کارم به این پارکینگ لعنتی کشید...تلفن...نیما می گوید:محمد رضایی راد اجرای خصوصی راه انداخته ...یعنی نیما هم ...نه!ممکن نیست. از فکرش پشتم تیر می کشد . بین جمع پی نیما می گردم. گم شده .نیست. پیشانیم را از عرق خشک می کنم.

تخاطب از مختصات اثری متعلق به جهان امروز است. تخاطب درام و قصه را کنار می گذارد و بیواسطه مساله اش را با خواننده در میان می گذارد. من یک موجود بلوتوثی هستم به من نگاه نکنید  محمد رضایی راد نیز بر همین امر متکیست.متن تک گویی  که زبانی شاعرانه را روان و بی پیچیدگی در اجزای خود پیش می کشد در اجرا مخاطب پیش روی خود را چنان در منطق خود می پیچد که گویی او هم پاره ای از همین اجراست. متن در فرم متکی به تکرارهاست و اما اسیر این تکرار ها نمی شود. چه دایره بسته تکرارها تمهیدی قضوت مند است. تقدیرمند بودن و تسلسل مستتر در تکرار تخاطب را بازتاب نمی دهد. با همین منطق است که اجرا و متن رضایی راد با گزاره ای تکراری به پایان نمی رسد. متن هوشمندانه پس از آخرین تکرار بعد سومی اضفه می کند که استمرار و تقدیر را از اجرایش حذف می کند.

حالا هشت نفر شده اند. دستهایم می لرزند. به نظر می رسد دیگر نوبت منست. چند نفری سر بر می گردانند و منتظر به من نگاه می کنند. حالا این بار که به تهوع زایش سر خم کنند لابد من بالا می آیم. باید بلند شوم و داد بزنم من هم یکی از همین پیکسلها هستم. بله . اعتراف می کنم. من هم یکی از شماها هستم. من تسلیمم . می شمارند یک ..دو...سه...چهار... دو نفر بلند می شوند. دو همزاد بلند می شوند. بازی تمام است. تند تند به بیرون پارکینگ می روم.  بیرون هنوز زندگی همانطور جریان دارد که پیش از این. بازی تمام شده. همه بیرون می آیند. در نگاه هاشان پی آن جادو می گردم. شاید منتظرم کسانی به ما اضافه شده باشند..اما نه! مایی دیگر در کار نیست. باز هم همان آدمهای یکه و مجرد جهان بیرون پارکینگ پراکنده می شوند. به جهانی می ریزند که از آن آمده اند.

چنان ویرانی و زایشی تنها با حذف رویه های خود خواه اثر و تکیه بر رویه های محور گریز اثر رخ می دهد. مشروعیت متن ، مشروعیت مخاطب و مشروعیت مولف دیگر هیچ یک بر دیگری غلبه ندارد. این هنوز جریانی رازی مخفی اما موجود است که بین همه ما می سرد و راه باز می کند. این هنوز جادوی اجراست که بی پیرایه و نمایشگری بهت زده ام می کند.  

تکه ای از داستان بلند خیابان ب :

سه روز پیش آمد ،روبروی ویترین ایستاد، روسریها را ور انداز کرد و رفت.

بیست و یک اردیبهشت ،رسولی،گزارش پرونده کلاسه 22.1.74

لبهای زیتونی یعنی چه؟ شال خرمایی و مانتوی زرد. گیلاسی :رنگ ماشین. چشم و ابرو مشکی [دوست داری؟] . قد :صد و شصت و هفت. صدای دو رگه. دستهای کشیده.[خوشت می آید.] صورت مرطوب. آرایش ملایم. یکبار در خیابان جیم آرایش تند با رژ گونه شدید همراه ...آقای کاف . میرابچیان به شماره پرونده ه 19.6.72 . [کارشان را خوب بلدند بی شرف ها.]

رقصیدن خوب بلد است.[بی ربط.] خوب بلد است زیاد و تند حرف بزند. بلد است یک ساعت و چهل و پنج دقیقه با تلفن حرف بزند. کاهو و سکنجبین دوست دارد. دوست دارد کاهو بخرد و با سکنجبین به درکه یا در بند یا پارک آن طرف خیابان برود. کتابی درباره معصومین بخواند و برگ کاهو را در سکنجبین فرو کند و برگ های کتاب با سرکه و سکنجبین و کاهو رنگ بگیرد.[ورق بزن.]

...مدارک ارسال گشت که بنا بر اظهارات خواهان ، متشاکی علی رغم اثبات موضوع جرم و تشکیل پرونده در شعبه دوم  و ابلاغ حکم مربوطه جهت اجرای صحیح ،مدعیست نامبرده همچنان بر ادعای کذب خویش اصرار دارد.لهذا...[ورق بزن،ورق بزن.]

بنا براین گزارش بازپرس  پرونده واجد اعتبار لازم نبوده و مستندات پرونده بنا به اظهارات روشن شخص بازپرش و شواهد و قراین موجود در پرونده از درجه اعتبار ساقط می باشد. با این حال با ارجاع پرونده به شعبه دوم کیفری و حکم صادر شده برمبنای بند 46 قانون مجازات اسلامی و احراز جرایم صورت گرفته توسط متهمه و تایید حکم صادره در دادگاه تجدید نظر در تاریخ 17/7/85 درخواست می گردد نسبت به قرار منع تعقیب مجدد نامبرده دستور فرمایید.[بی شرف...بی شرف...گوشی رو بده ...بیرون وایسا.]

وبعد کمی از مقاله ای به نام بداهه ای برای نسل نو:

تصویری سه بعدی از آینه ای که در برابر تخیل قرار می گیرد و به بی نهایت می کشاندش.تصوری مبهوت و گنگ آغشته به نشئه های تابوی عصر من و نسل من که پاک تر و فرهیخته تر از مردمان بعد از منست که به تمامی به فراموشی و نسیان تسلیمند.اینها احتمالا هرگز به تو نخواهند گفت که دلی عاری از دغدغه های من دارند و نخواهند گفت که بودن ملالی دائمی نیست برایشان که اشتیاق نهفته در جنون هر ثانیه است .جنونی که سالیان مرا به یادم می آورد و برای این آدمهای بعد از من وتو تنها همان ثانیه است و بس.ادراک من از ابرهایی که آسمانمان را محاصره می کنند بوی خاک خیس و درخشش اشکهای فراوان ماست و برای آنها نویدبخش جنون دیگری.ما درگیر خاطراتیم و در پی ساختن خاطره ای از هر لحظه ای تا با اینها ادامه حیات دهیم و اینها بدنبال قتل هر آن ثانیه ای هستند که می گذرد و این مالیخولیای عظیم را از لحظه ای به لحظه ای می کشانند.این می شود که من وتو برابرشان بی دفاعیم.بی دفاع  و کهنه و نوستالژیک زده . و فراموششان می شود که اینها دغدغه های روشنفکرانه و پدرسالارانه و بالای منبری نیست که حسرتهایی از جنس آدم است که حدقه های نگرانمان را معطوف کلمات می کند معطوف باران خوابیده در این آسمان می کند.معطوف زیبایی حسرت بخش و التیام آور چشمان درخشان تر از آفتاب می کند.در سکوت من معنایی هست دست یافتنی و در سکوت این نوباوه گان  بی معنایی گنگی.حالا  تو نیستی و من بی تو خواهم نوشت که نسیان علیه کابلهای فشار قوی کار ما بود.ایستادن برابر نشئه رانی بی پایان هدف ما بود .ما که خماران هر شبه این بی ستاره آسمان بودیم.و حالا که می بینیم شکست خورده ایم دلمان بند روزهایی است که ورق برگردد و نابودی تا ریش ریش های استخوان را نابود کرده باشد و به فکر سازه ای نو بیفتند این آدمها.آن وقت است که گرچه کار من تمام است   کار تو تمام است و کار آنها هم تمامست نمی دانم چه طور بار نگاهم را روی چشمهای عصیان زده شان تحمل خواهند کرد.کاش توان گریستن داشته باشند در آن رستاخیز.کاش بدانند که چه رنجی این شانه های پوسیده را هر شب و هر غروب می لرزاند.جرثومه هایی که از حرکت می ایستند وقتی همه چیز را زیر استوانه های پولادی و لزجشان ویران کرده اند آیا در آن نابهنگام می توانند اشکی داشته باشند؟

و این نه زیباست و نه زشت.این هیچ است. این روند بنیاد گرایی نویی که در افکنده اند.بنیادگرایان عصر پسامدرن با گوشواره ها و موهای زیتونی و نقره ای و عاطفه ای که هرگز به کارشان نیامده چه بی دفاع خواهند بود وقتی دیگر برای دفاع چیزی نمانده است.همه چیز متوقف خواهد شد.این پیش بینی است یا پیش گویی یا هر چه.اما جادویی و مخرب نیست.یک توصیف پس مانده ذهنی متعهد و ارزش مدار از نوع الیوت و حتی از نوع جویس وحتی وحتی وحتی.تسلیمم تا ان زمان که کلافه های ویرانگی در هم فرو پیچد و مردار آدمی را آبها بالا بیاورند با هر موج.آن وقت رنگ این چشمها شماطت خواهد بود و کاش کمی شرمندگی بماند برای اینها برای آن زمان. هرآنچه سخت است و استوار دود می شود وبه هوا می رود.چه استواری در ویران کردن چه در ساختن.ما همه پیشاپیش شکست خورده ایم.

و باز هم تکه ای از مقاله ای دیگر به نام زمین و خدایانش :

تلاش برای ادراک تاریخ  از مطلع تا کنون فارق از ایدئولوژی زدگی (به معنای شرح تاریخ به مثابه ابزاری جهت نیل به سامانی ذهنی ) تلاشی سامان بخش ذهن و ترتیب دهنده  پایگاهی مطمئن برای شناخت است.این تلاش گرچه همواره دستخوش سونگریها و دستمایه انگیزش های سیاسی و نهادهای متفاوتی گشته است اما تطهیر آن از امر قدرت و نهاد دولت می تواند همچنان موضوعی برای کنکاش باشد. در این تحلیل ها ی متنوع تحلیل های متکی بر دو قطب متضاد و در عین حال در هم آمیخته و در حال  گفتمان درونی و بیرونی تحلیل هایی متراکم تر از تاریخ ارایه می دهند که علاوه بر جذابیت سادگی توانایی تبدیل به بنیانی برای شناخت هر مساله ای را خواهند داشت. این داعیه مستتر در این تحلیل ها وجهی دو سویه بدان ها می بخشد. آنها در عین اینکه نهاد قدرت را نیز تجزیه می کنند خود در بنیاد معطوف به شکل دهی نهاد قدرتی دیگر خواهند بود. بسط نتایج بدوی این دیدگاهها نتایجی به بار می آورد که الزاما به قطبیت مبدا تحلیل متکیست. از طرفی این میراث ساختارگرایانه در تهلیل جهان پیرامون نیز بی تردید عمل می کنند. با این حال وجه پیچیده این تحلیل ها وجهی تمثیلیست که مرکز و بنیاد وحدت بخش آنها نیز هست. این پیچیدگی مدیون بده بستان ژرفساخت به دونیم شده ایست که گرچه از وحدت می گریزد اما تعریف هر پاره آن بی دیگری نیز بی ثمر است. به نظر می رسد شناخت تاریخ به واسطه چنین دیدگاههایی از هر منظری که صورت گیرد همواره تمایلی روانشناختی برای دستیابی به یک مرکزیت دو قطبی در آن موجود است.

با اینکه امر خیر و امر شر یا امر خدایی و امر شیطانی و یا امر انسانی و امر شیطانی و امر تنانه و امر قدسی یا امر روزمره و امر استئلایی به ظاهر واجد تفاوتهایی هستند اما می توان پذیرفت که با اندک تفاوتهایی دلالت همه آنها به یک موضوع است. امر زمینی و امر آسمانی که یکی واجد شر مطلق است و دیگری واجد خیر مطلق در تناظر و تقابل و تضاد با یکدیگر شمایلی از تاریخ را ارایه می دهند که محوریتی عینی در تاریخ تفکر بشری دارد.  در جهان بدوی این دو امر در هم آمیخته و متناظر بوده اند . امر قدسی پاره ای از امر روزمره و امر تنانه  از دل امر روحانی تظاهر می گشت.  تصاویر تن محور از خدایان و استنباط وجوه مقدس در زمینی ترین امور اشاراتی واضح به این در همآمیختگی هستند. وجود انسان نیز محصولی میان این دوپارگی تصور می شد.

این ها را با شما در میان گذاشتم که کمی خالی شوم و بعد کم کم بیشتر با هم می خوانیمشان.

و حالا آزرده ام از این فضای وهم آلود. نمی دانم جمله بی نام و نشان کسی دلم را از این فضای مجازی به شدت به درد آورده است. ترجیح می دادم با همه دوستانم در این صفحه تبادلی داشته باشم اما نه مرا یارای این همه بد دلی و رفتار دوزخی بعضیست و نه توان دوری از این همه شما را دارم...

تصمیم گرفتم تا مدتی در واقعیتم با دوستان به چشم آمده ام سر کنم. دلم می گیرد بگویم برای همیشه اما لا اقل تا وقتی دلخوریم از این ناشناسان دور از ادب و شهامت برطرف گردد و فکر کنم جذام خانه هنوز خانه امن منست ....تا آن وقت دعوتم کنید بخوانیدم و دعوتهاتان را بی شک بی دریغ بر چشم می نهم.

نام ها و نامه ها

مثلث خواهم شد

مربعی باکره .

شش ضلعی ها - بی قواره های ملکوتی –

از تمام خیابانها سر در خواهند آورد.

و من هنوز نیم خطی بی تقدیرم.

تقدیرم در کافه گنگ تمدن رقم خواهد خورد.

تقدیرم در پمپ بنزینهای دولتی

و در تلقی های متجدد از غمزه های تو رقم خواهد خورد.

غل و زنجیر روی تاکسی های مسگر فروشی

                                           مس کوبی

                                               و صنایع مسی  در نقش جهان – آفرودیت بی فرهنگ جغرافیایم-

                                                    مثل بخار مدفون   در ریه ها.

تو بر گرد به ترانه های دهه پنجاه

برگرد به کاست های مخملی بی قواره 

                          در جعبه جادوهای خیابان جمهوری.

شماره حساب تو روی پیشخوان مغازه ها

شماره حساب متوهم تو روی کاغذ سیگار

روی تاریکی های دیوار مداین.

 عتیقه های خیابان جمهوری ، به ملکوتت می کشند

مو بایل های دوگانه سوز،

عفریته های سونی ، سامسونگ ، بنگ  و

                             سرگیجه ای منحوس  که در خیابان سراغت می آید.

-محشر نشئه ها و

 مختصر نشانه هایی از تکنولوژی اعتیاد ، پای دکه سینما:

به گیشه ها فکر کردم

به گیشه ها فکر کردیم

به گیشه فحش دادیم

به گیشه ها فرو رفتیم

با کلیه های لرزان و

فرآیند تصعید زیست شناسی دوم دبیرستان دهخدا:    - نمونه مردمی ، بدون چتر زیر رعد و برق همیشه.

-بخار مدفون حشری در چشمهای محشر تو

تلا لوی ماورایی فندک ها و فندک ها   روی لبان مردد تو

فیلم بی پایانست و پرهیزکار

و تنها قصابان در فقرات تو این غمزه ها را سلاخی می کنند.

-الهیات گوشتخوار   بر ترانه های علف رژه می رود.

علف: سبعیت متراکم

علف:خشونت بی مرز

علف: هرزگی تا آن سمت جنون

و در بیمارستانهای رضاخانی من ، رشته های تاریخ را بر حنجره معصوم تو بوسیدم.

-این برف بر گیسوان تو ،

جاویدانِ ترانه ای کُرد است

بر گیسوان تو ،

گیوتین خسته ایست  همراه نور نئون ها و لامپ های کم مصرف.

حجم تازه ای  در تیمارستان  شکل می بندد

به تماشا ایستاده ایم من و کودکان زهدان فراموشکارت.

به تماشا نشسته ایم

روی الفبای نارس

رژه می رویم

یورتمه می رویم

سکته می کنیم

فک می زنیم

چک می کشیم

و رسید دریافتی این ماهت چقدر ماه شده است ، دلبرک مجروح من!

-چراغ:قرمز

چراغ:زرد

چراغ :قرمز

پشت چراغ ،جملگی به هبوط تشریف بردند ، همه جنازه های مخمل و مس.

-هبوط خانوادگی با بلیط یکسره

        سلام کافور من

-هبوط تک نفره بی  تشریفات

        سلام کَفَن گِلی من

-هبوط مجردی تا سقف سه نفر

       سلام کِرم ها ، آفتها ، آرواره ها ، تناسخ من

من را از سرطانم جراحی کرده اند

به فاضلابها ریخته اند.

به یاد می آورم

تختهایی را که هر یک گوری بود

به یاد می آورم

کفن پیچم کردند سوار تختها اتوماسیون اداری   تا پیرهنی سبز هلم دادند

به یاد می آورم

به حوضچه های تعفن شهری

به واکنشهای شیمیایی نفرین شده بین شهری

به تحولات فاضلابهای بین المللی

به باز یافت فضولات کهکشان راه شیری ریختند

و در صندوق پست دفنم کردند.

از یک ترکیب

از هزار تجزیه

از میلیون چشم شیشه ای شروع شد.

سردم است

سردم است

در تمام وانت بارهای سبزیجات سردم است.

مرده ام آیا من در تیرگیهای کندوان؟

قلبم را به سی.سی یو.

کلیه هایم را به بلندگوها

صدایم را کافه های خلوت اهدا کن.

مرده ام آیا؟

سیگار ،سهم ریه های من

سیمان، سهم سرفه هایم

بند می آیند وقتی در سردابه ای در یزد ،

مجنون کوره های نخل در اهواز می مانم؟

همکلاسیهایم ، کِل کشان  تا شط آمدند

آواری از کودکی هایم برمن

آجرها ،جنازه به جنازه، جوان تر می زدند

آواری از کودکی هایم بر من

زخمها ، فواره های تاریک مرهم بودند

آواری از کودکی هایم برمن

و شیطان در حنجره ها نطفه بسته بود

آواری از کودکی هایم برمن

بند رختها باردار مصیبت نو ، رقصان و معلق

آواری از کودکی هایم بر من

در انتظار فرشته ای که شمعدانی ها را می بوسید

آواری از کودکی هایم برمن

و می رفت که باران تمام زنان خیابان را با خود ببرد

کود کی هایم

آواره و ترسیده

به بزرگراه ها ریخت.

شهرداری عزیز!

شرم دارم بنویسم تیربرق های شهرک غرب، سکوت را فراموشم می کند

می ترسم بگویم بر دیوارهای هنوز نریخته ایستادنم ،مستی و مستیست.

از خاک و آتش ، زنده بیرون آمده ام

تا باران، گیسوانت را بی شرم برابرم طوفان کند.

-صندوق پست،

هواپیماها،

کتابخانه پدر بزرگم،

دبستان مدفون زیر زلزله منجیل،

همه رویاهایم را احضار می کنم.

جادوی متن اول و

 اول ساحر که تو بودی  در سرسرای چهار راهی در تهران  ،بدون حتی کلمه ای:

بدرود تلو تلو خوردن  از پل تا میدان

     از میدان تا پل

بدرود فرشتگان عذادار بنادر جنوب

-نفت را از آرواره هاتان استخراج کردند

به تماشاخانه ای در مثلث استوا آوردند

و متخصصان تاریخ، پلورالیسم، جانور شناسی و بازیافت سطل زباله ها

                   تمام ذکاوت عریان جهان سوم را در آن کتمان کردند.

بدرود عاشقانه های عقیم

                  تشکیلات تولید مثل

                   مرغدانی های صد سال فراموش شده

                                       -نگهبان ، با عطر تریاک  به سقط جمعی جوجه ها خیره می ماند.

بدرود کاغذهای میلیونی آمار، تشویق، انقراض، جریمه

من کمربند ایمنی ام

هیجان زده و مدفون ، درختانِ سیبِ سوخته را می شمارم.

بدرود دختر دبیرستان بنت الهدی

   معلق روی پل هوایی

    و معلق بین سرم ها و تزریق ها.

بدرود نرینگی مطلق  در شب و نیمه شب هولناک ِ بی تقویم

بدرود سینماهای خلوت ، پارک های شلوغ،

                                 نیمه شبهای قرو قاطی

بدرود رفیقانم در تالار وزارت امور خارجه

                                             در بحث مدام بر ژنتیک و جغرافیا

                                                 در بحث مدام بر امحا و احشائ  توحش متمدن اردوگاههای نظامی.

بدرود صفحه شطرنج

بدرود الیا کازان، سالومه ، شازده

بدرود نیویورکِ روزنامه کیهان

                      همانقدر مقدس

                             همانقدر شیطانی

                                 همانقدر سنگدل  برای کنیسه های بیست و پنج متری در مرکز تهران.

بدرود رادیاتور جهنمیِ  کهکشان

-ستاره هایت ، آوارگی منند ، تاریکی من و زهدان شهر را نقره پاشی می کنند.

بدرود جاده هراز

             -هزار بار از تو سقوط کردم همراه تریلی های گوشت گربه.

بدرود ناسیونالیست ها  ،رئالیست های خمار

بدرود کمونیسم    - محافظه کار در چزاغ نفتی مادربزرگم

بدرود سبزینه نوشتن ها و فراموشی های ادبی

تو و خوابهایم را یادگاری رکاب می زنم

سیو سه پل کِش می آید

تمام نمی شود

نمی شود پل کنده کاری های من

می شود که بند نیاید و

تا جنوب پرندگان به شیاطین رای دهند.

بدرود ژنهای مدور

                ژنهای مکعب

                          چلچراغهای آویزان از سقف سفره خانه ای در میدان فردوسی.

بدرود طبقه سوم ساختمان مهر

بدرود شلختگیهای مدام در آشپزخانه، هال ، اتاق خوابها

بدرور کتابهای تلمبار برهم روی میز

و گوشی تلفن   که تمام خاطراتم را در سیم هایت   حفظ می کنی

                                                     مثل جریانی از الکتریسیته.

به ابدیت شلیک شدند

به ابدیت اهدا شدند

سزاوار و

    سربی

    در تمام تن.

توسکاها ،ترانه های شرمگین و مدورشان را 

                                       دور حلبی ِ     آتش  می جویدند و

                         با رویاهای آلبالویی    در کار خانجات ، واردات مرغوب و بی شناسنامه می ماندند.

هرشب با بختکها و هذیانهاشان ،

با جنون منجمد در عروق مغز

به فرفورژه های بی وزن و مرطوب از آخرین استفراغ پناه می برند.

تن می ساییدند به فلز ملتهب و بی رمق

 و دریچه های زمان ،

                      محکومانِ جاودانش را ، ویران و

                                                            ترسیده از پشت غافلگیر می کند.

نه!

غمگین تر از عطر تو ،

         غزلی نیست که در خیابانها ،

                      تابلوهای آلبالویی تبلیغات

                                 بزرگراهها و

                                      آسایشگاههای بزک کرده مسلولین  شکوفه کند.

هراس من از آن چشمها

                     از آن لبها  همیشگیِ این فرشتگان بوده است

                                                 که فراز تیربرق ِ کوچه ای در تهران ،

                                                                           بی پایانِ سکوتی هستند.

مژه هایت   روی رَف

                   روی روزنامه

                       روی گوشی تلفن

                         روی صفحه به صفحه

                                       سنگر به سنگر که بازنده شدیم.

روسری سرخت روی مبلمان ، نخ به نخ شده است و

         ما ، مهاجر و بی گذر نامه ، پی جزیره گشتیم.

پستوهای زمان را بگردیم

تا بدوی ترینِ اشکال

تا مثلث،

مربع

و هذلولی ها

تا پیرنگ تاریخ و   جغرافیایی دریغ شده

تا خدایان ِ بی نام

الهگان بی ننگ

و الکلی خالص که جنون را از خاطراتمان جراحی کند.

بوسه ای روی رَف

نفرینی در روزنامه

الفبا  در کابل تلفن

همینها را جمع کرده  ایم

و به انتظار آخرین آیه ،

در غارها و

         غارها و

             غارها دفن شدیم.

مثل ترن های شهری.

 در آغوشت غمزه می ریزم

 و گورهای جمعی ما را به صبح های یخ بسته ایستگاه پس می فرستند.

 مسافران کرج-تهران

                  تهران سرمای زیر صفر

                          همراه پره های شوفاژ

                                  و اندام منجمد کارگران

                                             از راهروهای زیر زمینی

                                                            تا تمام عروق شهر.

دی ماه سر می خورد            هنوز به سرسره های پارک ارم

 و لوزه های اضمحلال

در تار و پودهای شهری بدون تابلو

                              بدون خط کشی هر روز حجیم تر می شوند.

 دهان دختری از مستراح های عمومی

 لبان زنی از بزرگراههای ملکوتی

غذای دیشب قی شده روی سنگفرش

 و هنوز آیا این تهوع در تو پی چیزی می گردد؟

                                               می گردد آیا در گنجه های نمور و متعفن ذهنت ،

                                                                 دنبال آن چشمها ی بی فروغ در میدان فوزیه؟

 به تو بر می گردم

 زمان در ساعت مچی لمس نمی شود

 در توپخانه نمی گذرد

طبقه سوم ساختمانهای رو به ویرانی جاودان است

            که پیرزن ،شوهرش را هر شب در عکسها گم می کند

            که پیرزن ،کودکانش را هر شب در مسمومیت ها و خودکشی ها پیدا می کند

            که پیرزن پیرتر از این که نمی شود.

 هر چه هم باران بردارند این پنجره ها ،

 هنوز خیره پنجره طبقه سوم می مانم.

 می پوشانی به تنم گیسوانت را

می ریزی به سکوت ، واژگانت را

 و الفبا رشته رشته از ابرها آویزان می ماند

                                   مثل ستاره بارانی صبور کنار حلبی و آتش.

 کارگرها دورش حلقه می شوند

 حلقه حلقه دود را

 تا اعماق نخاع شهر می کشند.

 مارا به گرمخانه ها

 ما را به کارتن ها

ما را به اعتصاب

ما را به بمباران

 ما را به صلح

 ما را به منابع بی رمق فولاد

 ما را به معادن سنگ تبعید می کنند.

به تو بر می گردم

با یک آلبوم خانوادگی          در کیف جیبی ام

 نیم سیب در زیر سیگاری

و نیم سیب در زهدان

 زمان را از چشمهایت سلاخی می کنم.

برای شعر حجم و حضور هنوز پر رنگ و نادیده اش

(روایتی از شعر بی نام خانم دکتر آیسا حکمت )

برای خواندن اثر به وبلاگ ایشان رجوع کنید.

میراث شعر حجم و مانایی ناپیدای آن در تالیف در ناپیداترین و پیداترین وجوه آن ،میراثیست که شناخت شعر به طریق آن را بدل به امری ضروری بازنگری در بنیادهای تفکر شاعرانه امروز فارسی می کند. ایده های شعر حجم و اجراهایی که بواسطه بدل شدن آن به مساله ای ژورنالیستی نادیده گرفته شد این روزها و سالها گرچه ناخودآگاه حتی اما مرئی و به وضوح در متون شعری بار دیگر و باز هم گرچه گاهی مثله و ناقص و گاه همراه با ایده های دیگر حضور دارد. شعر مورد نظر این نوشته نیز با این ایده ها سر و کار زیادی دارد و پیشنهادات شعر حجم را در خود حمل می کند.

ابتدا نگاهی به پیشنهادات شعر حجم کنیم و این پرسش را از عنوان این طرز تلقی از شعر آغاز می کنیم که به ایده مولف این سطور از بهترین عنوان گذاریها برای یک جریان شعری بوده است.

از دلایل اهمیت ایده های این جریان شعری اول پیشنهادات به کل متنی آن بود. به عبارتی شعر حجم نه بر پایه هایی ایدولوژیک استوار بود و نه داعیه راهبری یا تمامیت خواهی داشت. گرچه چهره های مطرح تر آن با چالشهایی جدی روبرو شدند اما پیشنهادات آن برای شعر واضح بود و خواست مطح شدن به عنوان جریان اصلی نیز در آن مطرح نبود. این ایده  مشتمل بر یک شکل دیدار از جهان بود که اولا به فرم به عنوان مساله ای حیاتی می نگریست و برخلاف همتایان بیشتر ایدئولوگش آن را امری بیرونی یا تزیینی برای شعر نمی دید. از طرف دیگر شعر حجم این دیدار از جهان را نه به مثابه جهان شناسی که به مثابه روشی برای ورود به جهان شعر می شناخت. همچنین از محور  استعراه به معنای روشی در کلیت و نه در تعویق معنا در جز استفاده می کرد. با این حال تطور آن از متون بدویش تا به امروز تطوری بطئی و همواره مدفون زیر لایه پاره هایی از ادبیات قرار گرفته است که ارتباطشان با ادبیات ژورنالیستی مستحکم تر بود.

مساله این پیشنهاد اول تعیین دو نقطه انسجام سپس رویارویی و موازی کردن این دو سپس پرتاب این دایره خلق شده به سبب این توازی به بیرون از انسجام مفروض  یا مخلوق بود. ارتباط استعاری دو مرکز انسجام متن و ارتباط مجازی این استعاره با نقطه ای که متن به آن پرتاب می شد ایده اصلی شعر حجم بودند. بدین ترتیب خواننده برابر سه یا چند هاله معنایی قرار می گرفت که معنای حجم را برای این شکل نوشتن نیز تبیین می کرد. در ضمن با توجه به اینکه این ایده نه روی واژه ها یا مضمونها یا زبان بحث نمی کرد امر تالیف به مثابه امری شخصی و درونی و یکه نیز دستخوش این تدابیر قرار نمی گرفت. از رویایی تا بهرام الهی فاصله زبانی و تفاوت تشخص وجود دارد. هر دو در ساحت زبانی و شکل کارکردها متفاوتند و هر دو در این ایده مشترک. این نزدیکی و این فاصله خصایص متن را به عنوان امری قایم به ذات و غیر قابل تکرار نیز حفظ می کرد و شائبه دستورالعمل بودن را نیز ازآن حذف می نمود. با این مقدمه هرچند کوتاه به شعر مورد نظر این نوشته باز می گردیم.

در این شعر نیز دو دسته عناصر وجود دانرد که در محوری استعاری و گاه تشبیهی کنار هم چیده می شوند. اول محور انسجام محوری مکانی یعنی آشپزخانه است. متن در پی روایت مکانش نیست اما عناصر آن را کنار هم می نشاند تا انسجام پاره دوم عناصرش را پدید آورد. کابینتها ،پارچ ، ته دیگ، تفاله های چای، آرام پز ، {دستکش}رز مریم ، کفپوشهای چهارخانه ،پیاز،نمک ،ماهی ها و ماهیتابه عناصری از آشپزخانه هستند که کنار یکدیگر چیده می شوند تا انسجام محور دوم شعر یعنی ضمیر من ودغدغه های این ضمیر را نیز انسجام بخشند. جادو، قصه های پنهان شده ام ، خاطرات، دریای به خواب رفته در چشمهایم و حتی این نگاه انتزاعی نسبت به ماهی ها (ی سرمه کشیده) شکلیست که متن برای محور دومش انتخاب کرده است. احتمالا مجاز قرار است متن را به جایی در همین محور دوم پرتاب کند که بار دیگر همه این عناصر را باز آرایی کند.   مساله متن اینست که این پرتاب عناصر به حیطه ای دیگر را به نفع حضور ارتباط استعاری و گهگاه فانتزی عناصر کنار می نهد. فانتزی را وانموده ای از امر واقع می دانم که تلاش می کند جانشین امر واقع شود برخلاف استعاره که جانشین امر واقع نمی گردد. در استعاره عناصر سویه نزدیک خود پاره ای از واقعیت متن و جهانند و در فانتزی امر واقع برابر امر مخیل شکل می بازد. این خصایص هر دو کم و بیش در شعر موجودند.

در گزاره (جمله ) اول :

جادو می کنند مرا

کابینتهایی که

به قصه های پنهان شده ام باز می شوند

خصلت جادویی کابینتها حکم شاعرانه ایست که جانشین کارکردهای بیرونی کابینتها می گردد. همین کارکرد در مورد تفاله های چای و آرام پز نیز صادق است . اما در گزاره (جمله) :

دستهایم رنگ عوض می کنند

قرمز

زرد

آبی

و رز مریم که

سنگ صبور من است.

بیشتر کاکردهای مجازی و استعاری غالبند.مجازی که مبتنی بر روابط همنشینی کلماتست و مبتنی بر غیاب و استعاره ای رز مریم و سنگ صبور را کنار هم قرار می دهد. باقی گزاره های متن تا انتها نیز مبتنی بر همین کارکرد هستند.  به عبارتی متن تا گزاره:

 دستهایم رنگ...

با فضایی فانتزی سرو کار دارد  و پس از آن با استعاره و مجاز و تمثیل. این نگاه دو شقه که یکی در فروکاستن دیگری    و دیگری در برجسته سازی نگاه متاخر تر شکل می گیرد و به آرامی این تغییر را سامان می بخشد( دستهایم رنگ عوض می کنند...) حجم متوقع خواننده اش را سرکوب می کند. هم فانتزی چه به عنوان یک نظرگاه و چه به عنوان یک فضا نیازمند اجرایی واجد مرکز انسجام عینیست و هم استعاره  چه در اجزا و چه در کلیت متن نیازمند پایگاهی بیرونی است. جادوی کابینتها و در هم تنیده شدن چهارخانه کفپوش و پیراهن یا دعایی برای ماهی های سرمه کشیده ماهیتابه هنوز نیازمند انسجامی عینی تر از انتزاع ذهن خلاق مولف هستند.

به شعر حجم باز گردیم. شمایل سه بعدی شعر حجم که پتانسیل عمده اش را مدیون  احضار این ضلع سوم یعنی پرتاب به جایی بیرون متن است گرچه هم استعاره و هم مجاز و هم شاید فضایی فانتزی را در پیکره متن می خواهد اما جایگزین عنصر روایت در متون داستانی از این دست که تکمیل کننده و منطق پایه ای متون داستانیست در شعر به استعلای شعر به پیوستاری معنایی یا عینی خواهد بود و یافتن این پیوستار شاید از دشواریهای نوشتنست و اما امری

می نشینم روی خردل قهوه ای و قهوه نوش جان خودم می شوم  خب!

من که دیوار ندارم

روی کدام کافی شاپ پا اندازی کنم که شب نشوم

تو اصلا نبودی در این همه وقت که ارواح ما را پوست می کندند در میدان نقش جهان

و تو اصلا نبودی در ریغ رحمت را سرکشیدن در سوسنگرد

و تو اصلا هیچ جای نقشه نبودی .

ما شب را کنار اسبهای کهر صبح کردیم

با تفاله های کارخانه چای لاهیجان خودمان را گرم کردیم

 پتو روی فرشته های کاغذی انداختیم

ما صدهزار روانپزشک دیوانه توی ترن شده بودیم

 و فرشته کاغذی روی ما پتو می کشید هر شب که خوابمان نبردِ هیچ شبیِ پشه بندهای بندر باشیم.

قهوه خانه دلم می خواهد و خُب سنگر ندارم ببندم جلوی چشمهای تو

تو تُو وول خوردن و تلو تلو خوردن تُو صف ترن تُرک تازی می کنی

نفسم را می گیری

در عروق بی خون شهر شام خوردن خوب است

با تو قشنگ تر است کنار شامپاین و اس. ام .اس های تروریست لمیدن.

در لندن هیچ کس زبانت را نمی فهمد می فهمی که؟!

در تهران سه بار قی شده روی پیاده روها مست کردیم

به تیپ و تار هم زدیم

گفتیم بگو مرگ بر...

هذلولی شکل هندسه من است  می دانی.

صبوری همه هنر توست   می مانی.

شکل قاره آفریقا شدن کار هر شب ماست  که اما هیچ کس توجه نکرد چقدر سیاه شده بودی در شبه  جزیره مه.

اخبار واژگون روی پلکهام

صابونهای لجن روی تنم

و دریچه ای از جهان به کلماتم کشیده می شود که کبودم می کند.

مسیحم می کند

به صلیب کشیده می شوم و

تو باز هم سُس خردل دوست داری عشیره من؟

سنگدل تر از این ناودانها نمی شوی که بارانها یم را هل می دهند تا تمام کناره های خزر.

ترسو می شوم همیشه

می شوم گل شب بو

می شوم شمعدانی

یک گلدان بی آزار

گلدان ترسو روی بامهای بی آسمان.

من هزار بار قرص خورده ام 

هزار بار بیشتر کبود افتاده ام گوشه سرد خانه  که مثلا نعش شده ام و شناسایی شده ام مدام در اداره های لامپ کم مصرف.

مصرفم کرده اند با الفبا

تزریقم کرده اند به رگهای آفتی و آشغال خیابانی در شمال    میدانی در جنوب  چهار راهی در شرق   بزرگراهی در غرب

سوزن به سوزن روحم را به ملکوت نزدیکتر کرده اند

سه بار قی شده کنار بیمارستانی افتادم  گفتند بگو مرگ بر...

نوشتم تارهای این عنکبوت بوسه نمی خواهد

برای این قبر فاتحه خواندن کسی را زنده نمی کند

حمد خواندیم و بوی الرحمن راه باز می کرد تا زخم های عاصی رو تن حرمسرای شاهی

عقیم شده بودم و حرمسرا  ،لاستیک سوخته کنار خیابان انقلاب بود

سربازها دستور آتش گرفتند

سربازها یکی یکی نقش زمین شدند

سربازها سرباز نبودند  جیرجیرک شده بودند لابلای باتومهاشان  آواز می خواندند

و شب که نمی شد لعنتی   اشک آور می زدند به زنهای شاه  

تهران را لجن و عطر فلفل پر می کرد

آقای خبردار! به من نگفتی عقیم تر از همیشه شدنم مال منقل است یا شیشه های شکسته بانک؟

نگفتی اورکت آمریکایی پوشیدن و سوار سواره نظام شاهنشاهی سان دیدن از این همه مرغ طوفان چه حالی می دهد.

گفتی بگو مرگ بر...

                                                                                                                                     من منجلاب توام

من را سه بار قی کردند روی پاورقی دیوارها

و کمین گذاشتم برای سرجوخه

جوخه به جوخه عقب نشستم

دست روی وراجیهای جاودان در انجمنها و کبودیهای تن زن در زیرزمین ادارات کشیدم.

گروهان من به من رحم نخواهد کرد

فرشتگان در من رفت و آمد دارند

و گروهان به من رحم نخواهد کرد

زیر پاشنه های فلزی تانکها برای آن چشمها دست تکان خواهم داد

 و با لبی تر از عیاشیهای شبانه روزی پارکینگ خیابان ولی عصر به  ملکوت  قی می شوم.

می گویم بگو مرگ بر...

پتو را تا خرخره روی زن کشیدیم        و مرگ در آستین تهران مدام درخت می شود

مثله مثله می شود

می شود یک میلیون دفترچه فلزی

می شود کاغذهای عوارضی

نشانت می دهم این بار  که چند بار از این اتوبان فرار کرده ام

تزریق شده ام به شب نشینی  اتوبوس های ترسیده و صبور .

نوش جان شده ام و بعد که تلو تلو خوران به ایستگاه رسیده ایم تو نیستی.

نیم کره شمالی تنت را در شیارهایش پنهان می کند

بیرونت می کنند از نیم کره جنوبی

و ما هنوز نیمی از یک گروهان مانده ایم در شب و نیمه شب پیاده روهای تهران.

موقعیت دراماتیک و سامانی که در گفتگو شکل می گیرد هر دو از جذابیتهای فریبنده و آموزنده شعر هستند که هر یک به نوبه خود توانایی بازتاب مرکزیت شاعرانه متن و در عین حال استتار شعریت را در هاله ای از فرم دارند. موقعیت دراماتیک توانشی بالقوه در باز آرایی واژگان را دارد که از طرفی فرم و از طرفی کارکرد شاعرانه را برجسته تر می سازد. درام که موقعیت در آن موضوعی اساسیت از طرفی می تواند مرکز شعر را از هسته تفکر شاعرانه به تلاش جهت بازسازی خود منحرف کند. شعر زیر نوشته داوود ذاکری  را با این مقدمه کوتاه بازخوانی می کنیم:

هاری گرفته ام

فکم سفت شده عزیزم

این بار راحت باش

لبانت را پشت شمشادهای بلند،

بین عابران تقسیم کن.

من روی همین نیمکت هر روزه می نشینم ،

تا برگردی.

من

که لبانم کف زده

و دیگر نای بوسیدنت را ندارم.

سطر اول شعر محتوی دو مساله اولیه  است. یک ضمیر من که جملات را بیان می کند . دو هاری گرفتن این ضمیر است.  در ادامه شعر تعریف هاری بدین ترتیب دیده خواهد شد:

فکم سفت شده .لبانم کف زده و دیگر نای بوسیدنت را ندارم.

بواسطه این تعریف متن از هاری اما هنوز کارکرد دیگری جز آنچه خواننده از هاری سراغ دارد  حادث نمی شود. در خط دوم خطاب عزیزم اول ما را با ضمیر مورد خطاب اثر روبرو می کند. دوم این ضمیر را بدل به معشوقه ای می سازد. سطرهای سوم تا هفتم یکسر شمایل سازی برای این ضمیرند. معشوقه ای که با تقسیم لبانش پشت شمشادهای بلند بین عابران راحت است و ضمیر منی که روی نیمکت هر روزه  می نشیند و نای بوسیدن را این بار ندارد. آیا شعر در این تعریف باژگونه از هاری و معشوقه رخ می دهد؟ هاری خصلتی انسانی نیست. به این ترتیب  هویت انسانی ضمیر من هم مورد ایهام قرار می گیرد.

استقلال و خود محوری اثر از همین خوانش سریع و شتابزده می توان درک کرد. متن بی نیاز از نشانه ای دیگر است. هرچند در نشانه های موجود هم با کمی سخت گیری شاید بتوان گفت سطر اول را یعنی هاری گرفته ام به قرینه فکم سفت  شده و لبانم کف زده  بتوان حذف نمود اما این دیدگاه سخت گیرانه منجر به مهما گونه ای در متن محصول خواهد شد که خود متن به آن وقعی نمی نهد. با این همه شعر هاری هنوز توانایی استعاری اندکی دارد. هنوز نیاز به نشانه هایی دارد که جهان مختصرش را توسعه دهند. این امر شاید نیاز مند بازنگری در سطوریست که معشوقه راحت است و لبانش را بین عابران تقسیم می کند. شاید تاثیر این چند سطر و ضرباهنگش به حد توقع متن نیست. نگره خیانت و عشق و مرکزیت هاری  در کنار هم به ایجاز نشسته اند. با صداقت و بی استعاره در اجزا و این اجرای بی تکلف و بی آزین بندی لذتهای من از خوانش این متن بودند....و برگردیم به مساله موقعیت دراماتیک:  شاید هسته اصلی متن در موقعیتی شکل می گیرد که ضمیر من روی نیمکت هر روزه نشسته  ضمیر تو لبانش را تقسیم می کند و شاید کل موقعیت ضمیر من نسبت به ضمیر تو ست که خواستگاه شعر باشد. این استحاله درام به شعر از پیشنهادات مهم این متن است.

 شعر ((هاری))  اهمیت خود را نه از روابط درونیش که از ایده اش وام می گیرد. گرچه در روند باز خوانی این ایده ممکنست دچار زیاده گویی و وراجی شویم اما رویارویی با این ایده دریچه ای به جهانی خواهد بود که هنوز درگیر منویات مولف است. گرچه از دستاوردهای مهم مدرنیسم برای ادبیات گریز از جستو جو برای تیت مولف بود اما همچنان مدرنیسم جهان سوم خالق متونیست که نیت مولف در شکل آفرینش و اجرا نقشی اساسی دارد. جایی که عمل نقد به معنی یک کارکرد غیر انفعالی و فعال رنگ می بازد. خصیصه های اجرایی و زبانی این شعر کوتاه دریچه هایی برای شناخت متضاد خود یعنی اجراهایی از متن هستند که بنیاد آنها بر نیت مولف شکل گرفته و وقعی به جهان پیرامون خود نمی نهند. پیش از این از موقعیت دراماتیک و شکل حضور ضمایر در این شعر کوتاه نوشتم . تاکید من بر این بار و وجه از متن تاکید بر ویژگیهاییست که در ضمن احضار داشته های سنتی خواننده ، او را به جهانی ارجاع میدهد که هنوز برایش ناشناخته و نامتعین است. تمامی این متن کوتاه از زبان ضمیر من و خطاب به ضمیر تو بیان می شود. شعر در حالی ضمیر دوم شخص را معرفی می کند که بیش از اجرا درگیر بیان است. به این ترتیب با گزاره هایی سر و کار داریم که موقعیت ضمیر من را بیان می کند. سپس موقعیت ضمیر تو را بیان می نماید و از طرفی مساله متن با خواننده اش نیز روشن است: من هار شده ام. از سمت دیگر خود این مساله نیز به چالش بیانی متن بدل می شود و خود به همه دیگر عناصر متن رنگ ایهام می دهد. ضمیر من کیست؟ ضمیر تو آیا نقش معشوقه بودگی خود را هنوز بازی می کند؟ هاری استعاره است ؟کنایه یا مجاز است؟ این پرسشها ست که پتانسیل شاعرانه متن را آشکار می کند. این ایده که پیکره ای به ظاهر ساده و مشخص دچار چنان پرسشهایی شود ایده ایست که مرزهای متن را از ساحت هر چیز دیگر جدا کرده و یکسر به ساحت شعر می کشاند.

ادامه دارد....

۱

در رحم مادرم

از موزه سازه های فولادی بازدید کردم سی سال پیش

-مدفون ادرار و مدفوع-

سه نخ سیگار از حلق تا مقعد راه باز کردند

-مادر سیگاری قهار طبقه سوم تمام ساختمانهای جنگ زده بود-

نصف لیوان انار

بیست و دو سانتی متر مربع شالیزار

آمدند ماندند در گوارش و گردش خونم

اعصابِ معطوف فولاد ماندند

همه رفتند تا ایستگاه اتوبوس

بی خاطره ای در آلبومهاشان

سوار شدند

گریستند در تاریکی های آژیر خطر ،ضد هوایی.

و ما هنوز در سرگردان موزه ایم   من و مادرم.

 سه دهه گذشته است

جاودانه در رحم مادر

از ملکوت بازدید می کنم.

۲

یکبار به تو گفتم بالاتر از سرسام، ترسهایم  یادم می آید.

لبهایت را لوله کردی

روی جدول کنار خیابان فلسطین نشستی.

و ملایک از دکه روزنامه فروشی، ته دیگ اخبار را رویت تف کردند.

به تو گفتم یادم نمی آید آخرین بار کِی و

صدایی مثل سوارکاری

سایه شد در یورتمه عصر و شب پنج شنبه.

یکبار گفتم سنگ روی فراموشیهام کشیدم

که خاطره بازی کنم با مستیهات.

خیابان به خیابان پیر شدم  که عصیان را بر کف دست

بگیریم و تماشا کنیم

- مبهوت تناقضات آب و هوا و تقدیر خط خطی چشمهات-

صبور شدی بارها در قاب عکس هفده سالگی

نه انگارِ هفتاد سالگیهات شدی

وباران بود

گناه در بیست سالگی درخت می شد

تا تمام غروبها

سنگ می شد

تا تمام شیشه ها.

بند رخت پاره کرده ام

شهرآشوب تر از شهریور ۵۹ - تقویم جلالی ماه را ورق می زنم شده ام.

فراموش نکنم که بنویسم چیزی شبیه دعایی گاهی زمزمه می کنم:

آنها که گستاخانه به کلمه می اندیشند.

وراستش بیشتر آدمهای گستاخ می بینم تا کلمات گستاخ.

اینها می ترساندم.با همین ترسها با رفیقی کتابفروشیهای انقلاب را نگاه می کردیم و می گذشتیم. می دانی که ویترینهای انقلاب ترسناک ترین چیزها برای منست. خلا و نیستی.قحطی کلمه و تنها نشانه هایی از حیات جمعی از ...بماند . گفت که پیر شده ام برای عاشق شدن. خودش را می گفت یا مرا نمی دانم. تماشایش کردم که در گرمای چهل و چند درجه ای عرق می ریخت و عاشق تر از همیشه هایش بود. اینها را گفتم که بنویسم برای عاشق شدن آدم پیر نمی شود. گمانم می میرد.

و همه اینها را نوشتم برای بیشتر وراجی کردن.

با این همه این چند هفته پنج شنبه ها ساعت ۲ تا ۵ فرهنگسرای فناوری اطلاعات تقاطع خیابان کارگر جنوبی و خیابان جمهوری  جلسه امنی هست. جایی که نیاز به پتو ندارم. عاشقیتهایم را جمع کردم و یک بار بردم آنجا. نمی دانم چه قدر زنده ای اما اگر هنوز نفس می کشی بیایی کلماتت تقدیس خواهند شد بی که تملقی در کار باشد. اسم این هم تبلیغ اصلا نبود.لذت می برم از چشمهای سرخ و حنجره های آماده برای خواندن. به خودم گفتم آرش جان !تو هر جایی نمی روی چه شد که اینجا می روی. به شما می گویم حریم کلمات است.سنت ُحرفه ات دیگر مهم نیست. پشت در جا می ماند.اینست که آنجا امنم.

هفته تاریکیست این هفته. از این هفته سر در نمی آورم. اما گاهی کلمات روشنم می کنند.

و خیلی حرفهای دیگر که شاید بعدها بنویسم.

و یک کم نوشتم:

به ساعت مترو ده سال است که دیر کرده ای

و به ساعت، نیمه شب است روی پله های برقی

زنی در کوپه کز کرده  زن تر از همیشه    به ابیات تابلوی شهری فراز سرمان خیره

نمی نویسی که رحم به رخت می کشد روی درخت سیب، روی پله برقی متروهای تهران.

رسیده تر از این همه سال که نرسیدی هنوز می روی که در رویای میلیونی انتحاری ،بمب شوی آیا می شوی که.

بوی سوختگی، ملکوتمان شود در پایتختمان در پله برقی  متروی پایتخت تهرانهامان؟

نمی شود که با ساعت هفت همین ایستگاه مثلا سوار شده باشی  بیایی بگویی نمی دانم لبهایم کجا کلمه به کلمه بوسه شد آیا نمی شود که

سلانه ترن تر روی ریل روی پله های برقی متروها نباشی شعار بدهی ویرانه تر از هر روز روی بند رخت تهرانی خودمان؟

و می ریخت باران از همین بالاتر ها که می شود کوچه کافه های بی سرنشین برای کارگر رختها و

صبح ها که شهرداری بیرون می کشد  جنازه های تکتکمان را  از پیاده رو از روبروی ساختمان

و که می بیند شعرها  از کیسه زباله ها بی سیرت  شنود می شوند.

کنار نرده های دانشگاه غرق در دود و گناه ، فرشتگان سراپا می بوسندت ،می لیسندت

و تا تاریخ بی نام زنیت ،مردت می شود در کوچه ها و خیابانها و فرودگاهها و ایستگاههای مثلا مترو.

در غار خودمان برکت بود و ملکوت

دستها تاریک زنی را نقاشی می کنند برای هزاره ای از نسل جدید قطارهای بین شهری و زنهای شهری به تو خوب می رسند آسیه جان!

در همین بارانی که غرق در خون به تمامی مست رسید تا درون پیرهن  و

توقف برای پله های برقی

برای ده سال که نیامدی نه از دروازه های فلزی  نه از زهدان مرمری کاخها

نه به کافه های جام جهانی و شعر سوزان علف و نفت و سکوت در چشمها.

سنگلج برای تماشایت بیتابی می کند

روی پله برقی متروی تهرانهایت صبوری می کند

مناره هایی از مرمر و دستهای سنگ شده عکاسی می شوند کنار گورستان که برای دعا و مردگان سلاخی می شوند

در آلبوم عکس خواهرم ،ترم دوم زبانشناسی و مثل مرده ها در برف و سکوت آذربایجان.

به ساعت مترو، ده سالست که ندیدمش

و ملایکه گریه زاری می کنند برای نازادگانش و برای باطری قلمی سوخته رادیو .

تنبور ،سوهان ، دف ، اصفهان ، شالیزار، پدرم، شاهنامه و خانواده ای که جمعه ها می میرند تا تاکستان شراب شده اند

جنگ می شود بین سربازان سوخته میگ 

سرنیزه تا سردوشی بالا می رود

تشریح تن در تاکستان

زرتشتی  مردن در تاکستان

عطر ده سال غیاب در تاکستان

و مست همین   ابرهایی که مثل کره به صورتت می ماسند.

می ترسم آسیه جان

که به نرده ها می چسبم با بوسه ای

و از پله ها سقوط می کنم بی حافظه ای.